GELİBOLU'NUN YALNIZLIĞI SONA ERİYOR

GELİBOLU-Adını dünya tarihine yazdıran Gelibolu sosyal, kültürel ve ekonomik canlanmayla adeta kabuk değiştiriyor. Türk denizciliğinin gurur kaynağı Piri Reis'in yetiştiği, en önemli eserlerini verdiği kasabada şimdi Türkiye'nin en büyük tersanesi inşa ediliyor. Bahçeşehir Üniversitesi, denizcilik ve gemi inşa fakültesi kuruyor.

Türk denizcilik tarihinin başladığı, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk tersanesini kurduğu Gelibolu'da yüzyıllar sonra Türkiye'nin ve Avrupa'nın en büyük tersane projesi hayata geçiriliyor.

Şadan Kalkavan, eski Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı Fuat Miras, Diler Holding sahibi Recep Yazıcı, AK Parti İstanbul Milletvekili Kemal Yardımcı ve kardeşi Şevket Yardımcı ortaklığıyla 1976 yılında alınan beş yüz dönüm üzerine belediye ile varılan mutabakatın ardından tersane projesi çalışmalarına başlanmış.

Belediye Başkanı Cihat Bingöl bugün üç tarafı denizlerle çevrili ülkemizin dünya denizciliğinde 25 bin ton kapasite ile 26. sırada olduğunu, Gelibolu tersanesi bittiği zaman Güney Kore, Çin ve Japonya'nın ardından dünya dördüncülüğüne çıkacağımızı söylüyor.

Beş yıl içinde kademeli tamamlanması düşünülen projeye toplam 1.5 milyon dolarlık bir yatırım yapılıyor. Öngörülen ilk yıllık yatırım ise 400-500 milyon dolar arasında. Tersanede 175 bin tondan 300 bin tona kadar şilep, tanker, Ro-Ro, kuru yük, yolcu gemileri ve mega yatların yapımı planlanıyor.

Mirgen adı verilen proje Deniz Kuvvetleri'ne de firkateyn inşa edecek kapasitede olacak. Şimdilik Mirgen dört ortaklı bir şirket ama yakında uluslararası büyük bir firmayla evlilik ihtimali de var. Ayrıca bu tersanede Mitsubishi deniz motorlarının montajı da söz konusu.

Cihat Bingöl, Çanakkale Boğazı'na girildikten sonra yatların konaklayabilecekleri bir yer bulunmadığını, Gelibolu'nun konumu itibariyle yat limanına da çok uygun olduğunu söylüyor. Şu anda yer konusunda çalışmalar yapılıyor.

Tüm bu gelişmelere paralel olarak Bahçeşehir Üniversitesi Gelibolu'da denizcilik ve gemi inşa fakülteleri kuruyor. Cihat Bingöl eski belediye binasını da Bahçeşehir Üniversitesi'nin kullanımına vermiş.

Önümüzdeki dönemden itibaren gemi inşa mühendisliği, uzak yol kaptanlığı, gemi makine mühendisliği ve Türkiye'de ilk defa yat mimarlığı olmak üzere dört tane dört yıllık bölüm açılıyor. Büyük bir uyum içinde çalıştıkları Kaymakam Adnan Çakıroğlu ile yaptıkları ortak arayışın sonunda Bahçeşehir Üniversitesi'ne kampus için 22 dönüm yer tahsis edilmiş.

* * *
Geçmişin izleri
Antik dönemden bu yana varlığını sürdüren, Kallipolis, Gallipolis gibi isimlerle anılan Gelibolu, tarih sahnesine Osmanlıların Rumeli'de ilk ayak bastıkları yer olarak girer. İkinci Osmanlı Sultanı Gazi Orhan Bey'in büyük oğlu Şehzade Gazi Süleyman Paşa tarafından 1354 yılında fethedilir.

Gelibolu'nun gelişimi de Osmanlı İmparatorluğu'nun yükselişine paralel gider. 14. yy'de Osmanlı'nın ilk tersanesi burada kurulur. 16. yüzyıla gelindiğinde imparatorluğun en önemli liman kentlerinden biri olmuştur. Bu dönemde Türkler, Museviler, Ermeniler ve Rumlardan oluşan nüfus geçimini gemicilik, dokumacılık, bağcılık ve balıkçılıktan sağlamaktadır.

Ancak Gelibolu uzun yıllar boyunca geçmişin şaşalı günleriyle avunurken her geçen gün küçülen, içine kapanan, adının altında ezilen kasabalarımızdan biriydi. İşleri yolunda gitmemiş, aileden gelen zenginliği sürdürememiş üçüncü kuşak eşrafa benzerdi durumu.

Hep geçmişte ne önemli bir yer olduğu anlatılırdı ama geçmişi anlamamıza yardım edecek ne bir müzesi ne de bir kütüphanesi vardı. Bu gerilemenin en büyük nedenlerinden biri verdiği ve aldığı göçlerle sosyal yapısının değişmesi, kasabanın yeni sahiplerinin daha fazlasını talep edecek bilgi ve görgüye sahip olmamasıydı.

Ama artık köyden göçenler de yeni kentliler oldular, değişimi talep etmeye başladılar. Sivil toplum oluştu. Yerel yönetim denetleniyor. Şimdi neredeyse yüz yıllık bir yalnızlık ve çöküşten sonra Gelibolu da birçok kasaba ve kent gibi kabuk değiştiriyor, büyümek istiyor, çağa ayak uyduruyor.

Son birkaç yıl içinde dünyanın en büyük Mevlevihanesi olduğu söylenen Gelibolu Mevlevihanesi onarıldı, Gelibolu Evi Müzesi kuruldu, Savaş Müzesi, Rus Anıtı ve Piri Reis Müzesi açıldı.

Savaş Müzesi'nin yanında 274 kişilik Türk-Rus, Türk-Avustralya dostluk odalarının yer alacağı çok amaçlı bir merkez inşa ediliyor. Bahçeşehir Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nin katkılarıyla eski tekel binaları da kültür merkezine dönüştürülüyor.

Cihat Bingöl, icraatlarını büyük bir keyifle, geçirdiği bir yangından sonra dört duvar kalan eski hükümet binasının yerine yapılan yeni belediye binasındaki odasında anlatıyor. Belediye imece usulü, Gelibolulu ya da Gelibolu bağlantılı işadamlarının desteği ile ortaya çıkmış.

Cihat Bingöl şimdi sıranın Gelibolu'nun mimarisine geldiğini söylüyor. İnşaatların belediyenin mimarları tarafından daha sıkı denetlenmesi gibi tedbirlerin yanı sıra bir mimari dil oluşturmanın arayışı içinde.

TOKİ ile ortaklaşa boğaz manzaralı sosyal tesisli toplu konut inşaatına yakında başlanıyor. Elli kişi kapasiteli yaşlılar evi projesinin çalışmaları da sürüyor. En heyecan verici olanı ise Gelibolu'nun atık sularını 10 ay gibi bir sürede biyolojik arıtmayla tekrar doğayla buluşturacak proje.

Kasaba, girişinde bulunan çöplükten Dünya Bankası'ndan 5 yıl ödemesiz 17 yıl vadeli yüzde iki gibi sembolik bir faizle alınan 2.5 milyon euro krediyle kurtuluyor. Şehrin beş kilometre dışında alınan 90 dönüm üzerine çöp rehabilite alanı inşa ediliyor.

Su, elektrik, telekomünikasyon sistemleri yeraltına giriyor, tüm kaldırımlar, merdivenler özürlülere uygun olarak yeniden yapılıyor. Umarız tersane, yat limanı ve yeni açılacak fakültelerin yaratacağı imkânlar Gelibolu'ya canlılık ve refah getirir. Ünlü denizci Piri Reis'in 1513 tarihli ilk dünya haritasını çizdiği, 1521'de Kitab-ı Bahriye'yi yazdığı günlerdeki görkem ve ününe kavuşur.
Adını dünya tarihine yazdıran Gelibolu sosyal, kültürel ve ekonomik canlanmayla adeta kabuk değiştiriyor. Türk denizciliğinin gurur kaynağı Piri Reis'...