ERMENİSTAN PROGRAMI ANKARA VE BAKÜ İÇİN KAPI AÇIYOR

ERİVAN - Ermenistan hükümeti, 2026-2031 programında Azerbaycan ile barışın kurumsallaştırılmasını ve paraflanan anlaşmanın imzaya taşınmasını dış politikanın merkezine koydu.
Türkiye başlığında diplomatik ilişki kurulması, sınırın açılması ve asgari iki donanımlı geçiş kapısının işletmeye alınması hedefleniyor.
Program, AB ve ABD ile işbirliğini derinleştirirken Rusya ile ilişkileri yeni bölgesel şartlara göre dönüştürmeyi amaçlayan çok yönlü bir çizgi kuruyor.
Ermenistan programı, 2026-2031 döneminde Azerbaycan barışını kurumsallaştırmayı ve Türkiye sınırını açmayı dış politikanın merkezine aldı.
Başbakan Nikol Paşinyan hükümetinin açıkladığı beş yıllık plan, hazirandaki seçimlerin ardından yeni dönemin dış politika çerçevesini belirliyor. Paşinyan’ın Sivil Sözleşme Partisi, seçimde oyların %49,74’ünü alarak parlamentoda çoğunluğu ve hükümeti kurma hakkını korumuştu.

Bakü barışı kurumsallaşıyor

Program, Erivan’ın komşularla normalleşmeyi güvenlik politikasının ana aracı olarak gördüğünü gösteriyor. Hükümet metnine göre Azerbaycan ile varılan barışın daha kalıcı kurumlara bağlanması, sınır belirleme çalışmalarının ilerletilmesi ve paraflanan barış anlaşmasının imzaya taşınması hedefleniyor.
Bakü başlığı yalnızca diplomatik metinlerle sınırlı tutulmadı. Programda ikili ticaretin geliştirilmesi, sınır rejiminin düzenlenmesi ve bölge içi bağlantıların açılması da Ermenistan’ın öncelikleri arasında sayıldı.
Erivan’ın “Barış Kavşağı” girişimi, ulaşım hatlarında tıkanıklıkları azaltacak bir çerçeve olarak sunuluyor. Metin, Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Güzergahı (TRIPP) temelinde kara, demir yolu ve diğer bağlantı engellerinin kaldırılmasını amaçlıyor.

Türkiye sınırında iki kapı

Türkiye dosyası, programdaki en somut başlıklardan biri oldu. Hükümet, Ankara ile diplomatik ilişki kurulması, kapalı sınırın açılması ve asgari iki donanımlı geçiş kapısının işletmeye alınması için çalışacağını bildirdi.
Plan, ulaştırma, enerji ve dijital altyapı alanlarında ortak projelerin geliştirilmesini de içeriyor. Ankara ile ikili ve çok taraflı ticaretin teşvik edilmesi, Erivan’ın bölgesel ekonomik açılımının parçası olarak metne girdi.
Komşu dosyalarında İran ve Gürcistan da ayrı başlıklar aldı. Program, Tahran ile siyasi diyaloğun korunmasını ve ticari ilişkilerin genişletilmesini, Gürcistan ile mevcut bağların güçlendirilmesini öngörüyor.

AB ve ABD hattı

Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerde hedef, sektörel işbirliğini daha derin bir ortaklığa dönüştürmek olarak yazıldı. Ermenistan’ın demokrasi, hukuk devleti, ekonomi, finans, çevre ve sosyal politika alanlarında AB standartlarına uyum için çalışacağı belirtildi.
Program, Ermenistan vatandaşları için AB vize serbestisi eylem planının tamamlanmasını da amaçlıyor. ABD tarafında ise Ağustos 2025’te imzalanan mutabakat zabıtları ve kapsamlı stratejik ortaklık tüzüğü, sektörel işbirliğinin dayanağı olarak gösterildi.
Rusya ile ilişkilere ayrılan bölüm, kopuştan çok dönüşüm mesajı veriyor. Hükümet, Moskova ile çok sektörlü diyaloğu sürdürmeyi, ilişkileri bölgedeki yeni şartlara göre yeniden biçimlendirmeyi ve karşılıklı yarar temelinde derinleştirmeyi hedeflediğini kaydetti.
Program, Şanghay İşbirliği Örgütüne üyelik yönünde çalışma yürütüleceğini de belirtiyor. Çin ile stratejik ortaklık düzeyine çıkma arayışı, Hindistan ile ekonomi, savunma, ulaştırma, eğitim, sağlık ve bilgi teknolojileri alanlarında işbirliği hedefiyle birlikte yazıldı.

Barış takvimi belirleyici olacak

Eğer Azerbaycan ile anlaşma imzalanır ve Türkiye sınırı kademeli açılırsa, bölgesel ticaretin işleyişi taşımacılık maliyetleri ve güzergah çeşitliliği üzerinden değişebilir. Bu senaryoda küresel makro etki sınırlı kalır; Ermenistan için gelir, transit ve yatırım kanalları genişler; lojistik, enerji ve dijital altyapı sektörleri yeni proje akışı görebilir.
Eğer imza süreci veya sınır düzenlemeleri gecikirse, programın ekonomik ayağı diplomatik metinlerin gerisinde kalır. Böyle bir durumda küresel yansıma daha dar olur; Ermenistan’ın bölgesel merkez olma hesabı ertelenir; ulaştırma ve enerji şirketleri de kapı, hat ve bağlantı yatırımlarında takvim riskini fiyatlamak zorunda kalır.
Başlıca açık dosyalar, paraflanan barış metninin ne zaman imzalanacağı, sınır belirleme sürecinin nasıl işleyeceği ve Türkiye ile geçiş kapılarının hangi takvimle açılacağı. Erivan’ın aynı anda AB, ABD, Rusya, Çin, Hindistan ve bölge ülkeleriyle ilişki kurma çabası, 2026-2031 döneminin diplomatik dengesini belirleyecek.