DİYARBAKIR TOLEDO OLUR MU?
Diyarbakır Toledo yapılması için aç gözlülükle karışık cüretkarlık, kurnazlığı zeka zanneden zihniyeti püskürtmek için bilinçli bir halk lazımdır.

07 Şubat 2016 Pazar 13:30
İLBER ORTAYLI-Milliyet
İSTANBUL- Başbakan Ahmet Davutoğlu’nun “Diyarbakır’ı Toledo yapacağız” şeklindeki sözlerini eleştiren İlber Ortaylı, Milliyet gazetesindeki yazısında “Türkiye’nin zengin mirasında yer alan kentlere Toledo’nun hakkını vermek için utanmazlık, aç gözlülükle karışık cüretkarlık, kurnazlığı zeka zanneden zihniyeti püskürtmek gerekir” dedi.
İlber Ortaylı yazısını şöyle sürdürüyor:
Başbakan Ahmet Davutoğlu “Diyarbakır’ı Toledo yapacağız” diyor. Surların içindeki Diyarbakır’ın halini şu anda gidip görmem mümkün olmadığı ve ülkemizin iletişim araçları da doğrusu pek aydınlatıcı olamadığı için değerlendirmem mümkün değil. Yalnız bildiğim bir şey var; Diyarbakır’ı 1968’den beri zaman zaman ziyaret etmişimdir. Tercüman rehber kursları ve turlar dolayısıyla yaptığım bu gezilerin üstüne sonraları seminerler ve konferanslar vardı. Yedi-sekiz yıldır gitmiyorum, fırsat olmadı.
Diyarbakır surları ülkemizdeki en iyi korunaklı kalanlardandır. Aslında benzer bir durum Kayseri iç surları için de, Ankara kalesinin iç surları için de, hatta İstanbul surları için de sözkonusudur. Ne var ki suriçleri için aynı şey söylenemez. Nasıl ki Trabzon surlarının içinin 12’nci veya 18’inci yüzyılların Trabzon’uyla alakası kalmadıysa Diyarbakır’ın Suriçi bölgesi de ortaçağlar mimarisiyle aşağı yukarı 40-50 yıldır kat-ı alaka (ilgisini kesmiş) etmiş bir beldedir. Her gördüğümde daha bir acayip oluyordu.
Eski Diyarbakır’dan kalma Cahit Sıtkı Tarancı Evi veya Meryem Ana Kilisesi gibi birkaç örnek dışında her yerde sevimsiz kalfa yapıları, kesme taş sokakların üstüne dökülen asfalt, tabela ve formika yığını altında boğulmuş çarşı güzelim siyah bazalt taşının beyaz yağlı boyayla mahvedildiği bir Ulu Cami ile bu şehrin Toledo’ya (Emevi İspanya’sındaki tabiriyle Tuleytula) nasıl dönüştürüleceği bir muammadır. Şehirlerin il teşkilatına sızan müteahhitler ve aç gözlü esnaf güzellik ölçüleri çok değişik halkla, laubali bir eski eser envanterinin hakim olduğu Türkiye şehirlerinde bugün hiçbir yeri ne Tuleytula yapabilirsin ne eski Bursa ne Edirne ne de Dersaadet yani Suriçi İstanbul...
Van, Gevaş’taki nefis Selçuklu eseri Halime Hatun Kümbeti’nin arkasındaki heyula binayı diken zihniyetin Suriçi’ni nasıl Tuleytula yapacağını merak ederim. Evvela Kazlıçeşme’deki gudubet gökdelenleri halledip Darülhilafeti’l-Aliyye’nin profilini ve şerefini kurtarın da Diyarbakır Tuleytula’sı nutuklarını öyle dinleyelim.
Kültür değişimi bazen din değişiminden daha kuvvetli ve yaygın olur
Tarık Bin Ziyad’ın komutasındaki kuvvetler 8’inci asrın ilk yarısında Andalusya’ya yani İspanya’ya ayak attılar. İber Yarımadası’nın fütuhatı hızla ilerledi ve Latinlerin “Toletum”, o çağda yerli Vizigotların “Toledo” dedikleri kent “Tuleytula” diye anılmaya başladı. Fetihten hemen evvel şehrin Yahudilerinin başına gelecekler açıktı. Oysa Müslüman fethiyle bir Rönesans’a girdiler. Müslümanlarla birlikte Yahudiler felsefe, ilim, tıp, mimaride dev adımlarla ilerlediler. Yerli Hıristiyanlar da onların dışında kalmadı. Vizigot gençler Arapça öğreniyordu, ilimleri ve edebiyatı tahsil ediyorlardı. Arap şiiri ve edebiyatı derken İslam dinini bile öğrenmeye başladılar. Bu yeni kültürü benimseyen ama kendi Hıristiyan kimliğini muhafaza eden zümreye Araplaşmış anlamında (Musta’rib) İspanyolca Mozarap denirdi. Mozaraplar Hristiyan kaldılar. Ama Arap-İslam kültürünün de en sadık mensuplarıydılar. Sevil piskoposu bu gençlerden şikâyet ederken; “Bir Pater noster duasının Latincesini okumayı beceremezler ama Arapça edebiyat hatta Kur’an şerhi yapıyorlar” diyordu.
Kültür değişimi bazen din değişiminden daha kuvvetli ve yaygın olur. Müslüman Endülüs’te Yahudiler Yunan kültürünün Arapçasını Latinceye taşırlardı. Papa II. Sylvester gibileri talebeyken orada yetiştiler. Musa ibn Meymun Yahudi felsefesinin en iyi ürünlerini orada verdi. Devletin idaresinde Yahudi de, Hıristiyan da vardı. İbn Rüşd o ülkenin çocuğudur, İbn Haldun o kültürün çocuğudur. O kültürü yıkan da kabile barbarlığı ve taassuptu.
Bize her şeyi gözleyen bilinçli bir halk lazım
Bugün İspanya’nın en orijinal şehirleri Toledo (Tuleytula), Cordova (Kurtuba), Sevilla (İsbiliyye), Granada’dır (Gırnata). Tam sekiz asır o şehirlerin mimarisi, o kültürün tezahürü olarak gelişti ve yaşadı. Şimdi de İspanya’yı besliyor. Toledo’nun nüfusu 90 bin. Üçkağıtçı müteahhit ve açgözlü politikacılar İspanya’da da çok ama kimse o şehrin taşına bile dokunamıyor. Tıpkı İtalya’da olduğu gibi, tıpkı Dubrovnik’te olduğu gibi. Yunanistan’da ise pek öyle değil. Ama Isfahan’da öyle. Örneğin Isfahan halk ve idaresi yanlışlıkla karar verilip yükseltilen bir gökdeleni yıkıverdi. Esad’ın gaddar birlikleri topa tutana kadar Halep hep aynı Halep’ti. Nüfusu 10 misline katlansa da başka yerde büyümüştü.
İspanya İç Savaşı’nda Toledo Cumhuriyetçilerle Franco’cular arasında kanlı ve inatçı çatışmaların cereyan ettiği yerdi. Alcazar (yani El Kasr) denen kale karargahtakiler Franco’cu komutan Jose Moscardo Ituarte’nin oğlunu rehin almışlardı. Telefona bağlanan rehin oğul “Baba bunlara boyun eğme” demiş. Bütün Franco devrinde ve sonrasında da bu telefon kaydı Alcazar’ı gezenlere dinletilirdi. Komutanla oğlunun prensip sahipleri olduğu açık ama iç harplerde hiçbir taraf kendisiyle övünmesin; övünülecek şey değildir.
Türkiye’nin zengin mirasında yer alan kentlere Toledo’nun hakkını vermek için utanmazlık, açgözlülükle karışık cüretkarlık, kurnazlığı zeka zanneden zihniyeti püskürtmek ve asıl önemlisi bu tip çevrelerin idarede söz sahibi olmasını önlemek gerekir. Bunun için de bilinçli bir halk lazımdır. Her şeyi gözleyen ve önleyen yahut iyi şeyleri destekleyen...
Finlandiya’nın kış turizmi İstanbul’da tanıtıldıİstanbul’daki Türkiye Workshop’unda Finlandiya’nın Kuzey Kutbu'nda bulunan turizm tesisleri ile cam igloları, kuzey ışıkları turları, buz kıran gemileri ve Helsinki–Tallinn seferleri tanıtıldı.18 Kasım 2026 Çarşamba 20:27TURİZM
Malezya’nın renkleri ve lezzetleri İstanbul’da buluştuFairmont Quasar İstanbul’daki Colours of Malaysia etkinliğinde, şef Farhan’ın menüsü ve turizm sunumuyla Malezya’nın lezzetleri ve bölgeleri tanıtıldı.18 Kasım 2026 Çarşamba 00:10GASTRONOMİ
Hilton 2027 otel açılışlarını duyurduHilton, 2027’de portföyünü genişletmeye hazırlanıyor. Şirketin açıkladığı projeler arasında Londra’nın tarihi Admiralty Arch yapısında açılacak Waldorf Astoria, Yunan adalarındaki üç tesis ve Fas’ın ilk LXR oteli bulunuyor.17 Kasım 2026 Salı 23:30KONAKLAMA
Suudi Arabistan’da turizm harcamaları 40,5 milyar dolara ulaştıSuudi Arabistan, 2026’nın ilk altı ayında 61,2 milyon turisti ağırladı. Ülkede turizm harcamaları 151,9 milyar Suudi Arabistan riyali, yaklaşık 40,5 milyar dolar olarak kaydedildi.17 Kasım 2026 Salı 23:00TURİZM
Rotana, Mısır’da 2030’a kadar 25 otele ulaşmayı hedefliyorMısır’da üç otel işleten ve sekiz otel projesi geliştiren Rotana, 2030’a kadar ülkedeki portföyünü 25 otele çıkarmayı hedefliyor. Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ın ardından grubun üçüncü büyük pazarı olacak.17 Kasım 2026 Salı 22:00KONAKLAMA
Suudi Arabistan’da şef adaylarına iki yıllık aşçılık eğitimiAdeera Hospitality ve Suudi Aşçılık Sanatları Akademisi ZADK, Suudi vatandaşlarını otelcilik ve turizm sektöründe kariyere hazırlamak için iki yıllık diploma programı başlattı. Ocak 2027’de başlayacak programa başvurular 31 Aralık 2026’ya kadar sürecek.17 Kasım 2026 Salı 21:00GASTRONOMİ
FITUR Screen 2027’de film ve dizi rotaları turizme kazandırılacakFITUR Screen 2027, 20–22 Ocak’ta Madrid’de düzenlenecek. İspanya Film Komisyonu, film ve dizi çekim yerlerini turizme kazandıracak stratejisini tanıtacak.17 Kasım 2026 Salı 20:00MICE
Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turu 190 ülke ve bölgede yayımlandı61. Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu, Çeşme’den Ankara’ya uzanan rotasıyla 190 ülke ve bölgede yayımlandı. 2027 turu 25 Nisan’da başlayacak.17 Kasım 2026 Salı 19:00MICE
MG International ilk sürdürülebilirlik raporunu açıkladıMG International, Gebze’de tanıttığı ilk sürdürülebilirlik raporunda üretim başına enerji tüketimini yüzde 45,4, su kullanımını yüzde 21,2 azalttığını açıkladı.17 Kasım 2026 Salı 18:00GÜNDEM
İstanbul Uluslararası Perküsyon Günleri 20 Kasım’da3. İstanbul Uluslararası Perküsyon Günleri, 20–22 Kasım 2026’da Haliç Tersanesi’ndeki Forsa PSM’de ücretsiz konser ve söyleşilerle düzenlenecek.17 Kasım 2026 Salı 17:00MICE
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 2005 Türkiye Turizm











Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.