DENİZDEN 1.2 MİLYON KİŞİ GELECEK

İSTANBUL- Akdeniz'de birbirinden pahalı saray gibi 700 bin yat geziniyor, Türkiye zengin misafirleri ağırlamak için marinalar yapıyor. Denizden gelecek 1.2 milyon yolcu hedefleniyor.Deniz Ticaret Odası (DTO) Antalya Şubesi Başkanı, Türkiye'deki marinaların toplam kapasitesinin 13 bin 86 olduğunu ve Akdeniz çanağındaki marinacılık hizmetlerindeki payın da yüzde 3 seviyesinde kaldığını bildirdi.
Turizmin başkenti Antalya'da denize sadece kum ve güneş olarak bakıldığını, bu bakış açısından kurtulunması gerektiğini ifade eden Erol, denizcilik sektöründe özellikle marina ve kruvaziyer liman yatırımlarına önem verilmesini istedi.
Antalya tarihi Kaleiçi, Çelebi Marina, Kemer Türkiz, Finike Setur, Kaş ve Kalkan yat limanlarının bin 440, yatırım aşamasında olan Gazipaşa, Alanya, Kaş (Bucak) marinaların bin 347, onaylanma aşamasında bulunan Karaöz Marinası, Kemer Genişleme Projesi, Lara Marinası, Manavgat Marinası, Manavgat Çekek Yeri'nin 3 bin 583, düşünce aşamasında olan Kalkan, Demre, Finike Gelişme Projesi, Çamyuva Yat Limanı, Konyaaltı Yat limanı, Acısu, Aksu Çayı Marina Köyü, Beşgöz (Acısu) Deresi Marinası, Acısu Çayı Marina Köyü ve Manavgat Marina Köyü'nün de toplam 6 bin 150 yat bağlama kapasitesi olacağını vurgulayan Erol, bunun çok yetersiz olduğuna dikkati çekti.

BEMBEYAZ YATLAR
Saatte 35 Knot hız yapabilen 24 metrelik bembeyaz bir Princess yata sahip olmak ortalama bir Türk vatandaşı için hala fazlasıyla el yakıcı olabilir. Ama gerçek şu ki bu pahalı oyuncakların sayısı her geçen gün artıyor. Saatte 35 Knot hız yapabilen 24 metrelik bembeyaz bir Princess yata sahip olmak ortalama bir Türk vatandaşı için hala fazlasıyla el yakıcı olabilir. Ama gerçek şu ki bu pahalı oyuncakların sayısı her geçen gün artıyor.
Ve birileri zengin misafirlerini ağırlamak için kolları çoktan sıvamış görünüyor. Koç Holding'e bağlı Setur Marinas'nın Yalova'da inşa ettiği yedinci marinası bu yıl, Makyol'un Kaş Marinası 2011'de kapılarını açmış olacak.

"Deniz Sahnesi'nde Yeni İsim"
Geçen yıl 70 milyon dolar harcayıp Didim Marina'yı açan Doğuş Grubu şimdilerde 100 milyon dolarlık Dalaman Marina üzerine çalışıyor. Koç da Doğuş Grubu da marinacılık işinde bir hayli tecrübeli. Ancak bu sefer deniz sahnesinde yeni bir isim var. 2009'u 500 milyon dolar ciroyla kapatan İbrahim Çeçen Holding, 2006'da Çeşme Marina'nın 25 yıllık kiralama hakkını aldı. IC Holding ve proje ortağı İngiliz Camper&Nicholsons Marinas International, Çeşme Marina için 12 milyon 500 bin Euro'luk yatırım masrafını yarı yarıya paylaştı. Şirket, geçen yıl ekimde başlayan inşaatı bu yaz sezonuna yetiştirmeyi planlıyor.

"Akdeniz'de 700 Bin yat Geziniyor"
İşadamlarının parayı milyon dolarlık marinalara yatırması tesadüf değil. Türkiye'de kamu ve özel sektörün işlettiği yat limanı sayısı 45. Bu limanlarda ancak 14 bin civarında yat bağlanabiliyor. Keza Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılan bir araştırmaya göre Akdeniz çanağında 700 bin civarında yat geziniyor ve bunların ancak 500 bini kendine bir bağlama yeri bulabiliyor. Neyse ki Ulaştırma Bakanlığı da bu açığın farkında. Bu yüzden "2009-2013 Strateji Planı"nda mevcut yat bağlama kapasitesini iki katına çıkarma hedefine yer verdi. Ve tıpkı havalimanlarında olduğu gibi yat limanlarında da yap-işlet-devret (YÎD) modelini uygulamaya koydu. Bu arada marina yatırımlarının önündeki bürokratik sıkıntılar da kalktı. "Yedi-sekiz yıl öncesine kadar hukuksal bir sürü engel vardı. Doğrusu biz de böyle bir potansiyelin farkında değildik" diyor IC Holding Yönetim Kurulu Üyesi Serhat Çeçen. Ama yapılan düzenlemeler sayesinde marinalar kıyı kanuna tabi yerler olmaktan çıkarıldı.

"YİD, İştah Kabartıyor"
Milli emlak arazisi tahsisleri, belediyeler ve yerel idarelerle olan ilişkilerde yasal düzenlemeler yapıldı. Sonuç: 1990'lı yıllardan sonra Türkiye'de sıklıkla uygulanan YİD modelinin marina versiyonu işadamlarının iştahını kabarttı.YİD, IC Holding'in diğer yatırımlarında da sıklıkla başvurduğu bir araç. Antalya Havalimanı Terminal-2 projesi bunlardan biri. İnşaat ve turizm projeleriyle büyüyen 41 yaşındaki şirket, 2000'li yılların başında YİD modelinden de cesaret alarak ulaşım sektöründe arayışlara başladı. "Bu alanda yatırım açıkları arıyorduk. Bu yüzden havayolu, demiryolu, marina ve deniz limam projelerini portföyümüze aldık" diyor Serhat Çeçen. Bu manadaki ilk yatırımlarını da 2003'de, dört buçuk yıllık YİD projesi olan Antalya Havalimanı Terminal 2'ye 120 milyon dolar ödeyerek yaptılar. IC Holding, Antalya Havalimanı'nda aradığından fazlasını bulmuş olmalı. Zira Alman ortağı Fraport ile 2007'de Antalya Havalimanı içdış hatlar terminalini 17 yıllığına tam 210 Milyar Euro'ya kiraladılar. Havalimanı geçen yıl 170 milyon euro ciro yaptı. 2010'da bu rakam 270 milyon euro'ya ulaşacak ve ortaklar karı yarı yarıya paylaşacak. Aslında 10 milyon yolcu kapasiteli Antalya terminal yatırımının geri dönüşü çok da şaşırtıcı değil. Zira IC Holding'in üç bin yatak kapasiteli otelleri var ve turizm sektöründe oldukça tecrübeliler.

"Marinasız Marka Güçlenemez"
Serhat Çeçen turizmle birlikte diğer gayrimenkul ve alt yapı işlerinde de güçlenmek istiyor. Çünkü nihayetinde bir gayrimenkul yatırım ortaklığına dönüşmeyi hedefliyorlar. Yatırım portföylerini genişletme çabalarının altında yatan sebep de bu. Bu arada Çeçen, altyapı yatırım ortaklığını da gözüne kestirmiş. Bunun için halihazırda devam eden yasal düzenlemeleri yalandan takip ediyor. İşte tam da bu noktada şirketin marina yatırımı stratejik bir önem kazanıyor. Çünkü Çeçen marina olmadan markayı güçlendirmenin mümkün olmadığının farkında. "Turizmde 15 yıllık tecrübemiz var. Ve bu alanda yatırımlarımızı çeşitlendirmek istiyoruz. Marina yatırımı da bizim stratejik büyüme hedefimizin içinde" diyor Çeçen. Bu sözler, 2010'da 600 milyon dolarlık bir iş hacmi içinde sadece 12 milyon 500 bin euro'lukbir paya sahip olan marinayı neden bu kadar çok önemsediklerini açıklamaya yetiyor.

"Güçlü rakipler var"
Öte yandan IC Holding marina yatırımında yalnız değil ve sıkı rakipleri var. Çünkü Ulaştırma Bakanlığı'nın 2023'e kadar marinaların yat bağlama kapasitesini 100 binlere çıkarma hedefi sadece IC Holding'i değil birçok yatırımcıyı harekete geçirmiş durumda. Üstelik aralarında bu iş için Doğuş Grubu gibi 100 milyon doları gözden çıkartmış olanlar da var. Pastada herkese yetecek dilimin olduğu gerçeği de 35 yaşındaki Serhat Çeçen'in içini rahatlatmıyor aslında. Tek bir marina yapmanın çok da mantıklı olmadığını Çeçen de kabul ediyor. Ayrıca 25 yıllığına kiraladığı Çeşme Marina yatırımı yat kapasitesi, lokasyonu ticari mekanların metrekareleri hesaba katılırsa ancak 12 yılda geri dönecek. Tabii bu esnada marina sayısı arttıkça fiyat rekabeti de yoğunlaşabilir. Şimdilerde Port Göcek, Netsel Marina Marmaris, DMarin Didim ve Port Bodrum Yalıkavak'da bir yatın günlük bağlama ücreti 100 ila 150 euro arasında değişiyor. Serhat Çeçen, Çeşme Marina için henüz bir fiyat belirlememiş ancak araştırmalarına göre bir yatın bir haftalık konaklaması, teknik bakım, yat dışı konaklama ve sosyal ihtiyaçlarla birlikte bin doları buluyor. Üstelik Türkiye'de turizmde kişi başı tüketim 650 dolarken yatla gelen turist yaklaşık bin 200 dolar para bırakabiliyor.
Çeçen her şeye rağmen marinadan para kazanmaya kararlı. Bunun tek bir marina ile mümkün olmadığının da bilincinde. Bu yüzden ikinci hatta üçüncü marinayı yapması gerektiğini biliyor. Üstelik bu adımları, planlarına dahil de ediyor. "Tabii önce bu yatırımı başarıyla uygulamamız lazım. Sonra gerek yurt içi gerek yurtdışındaki imkanları değerlendireceğiz" diyor. Yurtdışı piyasasında da rekabet şimdiden oluşmuş durumda.

"Hırvatistan ve İtalya Lider"
Yurtdışında marina için çalışmalara başlayan ilk grup Doğuş oldu. Doğuş'un yeni marina mekanı son dönemlerin gözde tatil destinasyonu Hırvatistan. Bu seçim tesadüf değil. Zira Hırvatistan on yıl içinde 16 bin yat kapasitesini 31 bine çıkaracağını açıkladı. 128 bin adetle Avrupa'nın ikinci büyük marina cenneti olan İtalya da 2014'e kadar 16 yeni marina açmayı planlıyor. Bütün bunların yanına Turizm Bakanlığı'nın 13 yılda Türkiye'de 40 marina inşa edeceğini göz önünde bulundurunca Serhat Çeçen'in 12 milyon euro'luk yatırımı daha bir anlam kazanıyor.

Çeçen'in 2010 Karnesi
Taahhüt turizm ve inşaat işlerinin dışında IC Holding enerji projeleriyle öne çıkıyor. Şirketin toplamda 360 megavatlık 18 adet hidroelektrik santral lisansı var. Bunların iki tanesi 1999 ve 2000'de devreye girmiş. Üçü bitmek üzere. Beş tanesinin finansmanı da kısa sürede tamamlanacak. Ve 2013 itibariyle IC Holding 1 buçuk milyar kilovat saat kurulu gücü hayata geçirmiş olacak. Toplam 600 milyon euro'luk yatırımda IC Holding'in yabancı ortağı ile kar paylaşımı yarı yarıya olacak.
Çeçen, rüzgar lisansı için de başvuru yapmış ama sadece 70 megavatlık. Şirketin en ses getiren işlerinden biri İstanbul Bomonti'deki kongre merkezi ve otel projesi. Malum, Bomonti yatırım açısından son dönemlerin en bereketli mekanlarından. Ant Yapı, Hoffman İnşaat gibi şirketlerin konut projesi var. Çeçen Holding konut yerine kongre ve otel yaparak rakiplerinden ayrılıyor. 2007'de Turizm Bakanlığı'ndan 49 yıllığına tahsis ettikleri araziye 200 milyon euro'luk yatırım yapacaklar ve proje 2010 sonu tamamlanmış olacak.