DEJENERE TURİZM: SUÇLU KİM, TURİZM Mİ, TURİSTLER Mİ?

MADRİD - Natour dergisinin editörü Arturo Crosby, "Dejenere turizm " terimi kışkırtıcı veya uyumsuz gelebilir, ancak hem İspanya'da hem de diğer ülkelerde, özellikle kentsel alanlarda, ancak kırsal veya doğal alanlarda da birçok destinasyonun durumunu tanımlar" diyerek bu yeni oluşumu şöyle yazdı.

Şimdiye kadar çoğunlukla fark edilmeyen, oldukça pasif bir olgu oldu, ancak haberleri okumak bile, birçok nüfusun sosyal yaşamını değiştiren ve elbette, farklı talep segmentlerinin davranışlarını birbirinden ayırt etmeden, turizme ve özellikle de turistlere karşı giderek artan bir reddiyeye yol açan bu "dejeneratif" olgu hakkında uyarı işaretleri olarak kullanmak için yeterli.

Bu nedenle, cevapsız kalan bir soru var: Bu durumdan kim sorumlu, arz mı yoksa talep mi? Ev sahibi toplulukla bağdaşmayan sağlıksız bir talep ve yasal, yasadışı ve izin verilen arasında gidip gelen spekülatif bir arz olduğu açıktır ; bu arz, kırsal veya doğal alanlara yayıldığında muazzam olumsuz sosyal ve elbette çevresel etkilere yol açar, çünkü aynı davranış biçimi her zaman devam eder, sadece ortam veya çevre değişir.

Bu sorunu çözmek için siyasi irade var mı? Gerçekten vergilerin bir şeyi çözeceğini mi düşünüyorlar? Bölgeye ve genel olarak turizme verdikleri itibar zararının farkında değiller mi? Vatandaşlar için ekonomik olarak uygulanabilir mi?

Elbette önlem alınabilir ve alınmalıdır da, ancak nedenini bilmiyorum, alınmıyor ve tehlikeli bir müsamahakarlık söz konusu, çünkü hoşgörü sınırları aşıldığında, öngörülemeyen sonuçları olan başka bir aşamaya geçiliyor ve şüphesiz ki bundan turizm ve turistler zarar görecek .

Bu modeli tanımlamak için en uygun terim "dejeneratif turizm" olurdu; buna karşılık, günümüzün önemli trendlerinden biri olarak kabul edilebilecek ancak özellikle sosyal medyada terimin yanlış kullanımı ve yetersiz iletişimi nedeniyle henüz yeterince anlaşılmayan veya yeterince kavranamayan "rejeneratif turizm" de mevcuttur.

Ancak belki de "yozlaştırıcı turizm" kavramının daha iyi açıklığa kavuşturulması gerekiyor; zira bu kavram yeni ve yıkıcı olsa da, işe yaramayan ve turizme ve turizm profesyonellerine zarar veren bir turizm modelini tanımlıyor.

Dejeneratif turizm, bir destinasyonun doğal, sosyal, kültürel veya ekonomik sermayesinin giderek bozulmasına neden olan ve gelecekte bölge sakinlerine ve ziyaretçilerine refah sunmaya devam etme kapasitesini azaltan bir turizm modeli olarak tanımlanabilir .

Dolayısıyla, sürdürülemezliğin net bir tanımı gerekiyor. Ve belki de karşılaştırmalı bir kavramsallaştırma yapmak için, size şu diyagramı sunuyorum:

Çürüme turizmi → gidilen yeri olduğundan daha kötü hale getirir.

Geleneksel turizm → kötüye gitmemeye çalışır (her ne kadar dolaylı olarak sık sık kötüye gitse de).

Sürdürülebilir turizm → etkileri en aza indirir ve mevcut sermayeyi korur.

Yenileyici turizm → bölgenin ve toplumun durumunu iyileştirir.

Ekonomik açıdan bakıldığında, bir destinasyon, cazibesini korumak için her yıl daha fazla para yatırmak zorunda kaldığında geriliyor demektir ve bu hiç de sürdürülebilir bir durum değildir.

Başka bir deyişle, tıpkı faiz veya kar yerine varlıklarını harcayarak yaşayan bir şirket gibi, kendi doğal ve sosyal sermayesini tüketir .

Birçok medya kuruluşunda yer alan, turistlerin davranışlarına karşı yerel halkın protestolarıyla ilgili son haberlerin (bu yeni bir durum değil, ancak yine de birçok yerde tahammül sınırlarını aşmış durumda) kamu görevlilerinin stratejik vizyon eksikliğinin ve vicdansızca kolay kazanç peşinde koşan kişilerin kötü uygulamalarının bir göstergesi olduğunu kabul ediyorum.

Ancak bu durum, aşırı kalabalık ve ekosistemi, özellikle de yaban hayatını etkileyen kötü davranışlardan kaynaklanan olumsuz etkilerden muzdarip olan şehirlerde ve doğal alanlarda da yaşanmaktadır.

DEJENERE TURİZM NE DEMEK?

Dejenere Turizm (Yozlaşmış Turizm), bir bölgenin sahip olduğu doğal, kültürel, tarihi ve sosyal değerlerin; aşırı, kontrolsüz ve yalnızca kısa vadeli kâr odaklı turizm faaliyetleri nedeniyle özgünlüğünü kaybetmesi, bozulması ve ticari bir meta haline getirilmesidir.

Turizmin sürdürülebilirlik ilkelerinden sapmasıyla ortaya çıkan bu durum, temel olarak şu alanlarda kendini gösterir:

• Kültürel Yozlaşma: Yerel geleneklerin, yaşam tarzının, sanatsal değerlerin ve mutfak kültürünün turistlerin anlık beklentilerine göre basitleştirilmesi veya "sahnelenmiş otantiklik" adı altında ticari bir şova dönüştürülmesi.

• Sosyal Aşınma: Yerel halkın kendi yaşam alanında yabancılaşması, konut fiyatlarının ve yaşam maliyetlerinin yükselmesi nedeniyle bölgeden göç etmeye zorlanması (soylulaştırma/gentrification) ve toplumsal dokunun bozulması.

• Çevresel Tahribat: Aşırı ziyaretçi yükü (overtourism), altyapı yetersizliği ve ölçüsüz yapılaşma yüzünden doğal ekosistemlerin, tarihi dokunun ve biyolojik çeşitliliğin geri dönülemez şekilde zarar görmesi.

• Ekonomik Bağımlılık ve Değersizleşme: Kaliteden ziyade niceliğe (turist sayısına) odaklanılması; bölgenin özgün değerlerinin ucuz, seri üretim ve standartlaştırılmış turistik ürünlere kurban edilmesi.

Özetle dejenere turizm; turizmin hem ev sahibi topluma hem de ziyaretçinin deneyim kalitesine uzun vadede zarar veren, kaynakları tüketen ve özgünlüğü yok eden kontrolsüz bir büyüme biçimidir.