CARETTA ‘GÜMÜŞ’ VE "ALTIN'IN AKDENİZ YOLCULUĞU

ANTALYA - Antalya’da uydu vericisi takıldıktan sonra izlenmeye başlanan deniz kaplumbağası Gümüş, 1,5 yılda Akdeniz’i boydan boya aşarak bilim insanlarını şaşırtan bir rota izlediler. Antalya'dan denize salınan caretta carettalardan "Altın" Libya'da "Gümüş" ise Tunus'ta kışı geçirmek üzere yola çıkmıştı.
Antalya'da "Miner Turtle (Madenci Kaplumbağa)" adlı Deniz Kaplumbağalarını Araştırma, İzleme ve Koruma Projesi kapsamında yaklaşık 1,5 yıl önce uydu cihazı takılan "Altın" ve "Gümüş" isimli iki caretta caretta, kışlayacakları kıyılara ulaştı.
Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ve TÜPRAG Metal Madencilik işbirliğiyle yürütülen proje kapsamında, 12 Temmuz'da Manavgat Kızılot Yuvalama Kumsalı'nda "Altın" ve "Gümüş" adı verilen iki caretta carettaya uydu izleme cihazı takıldı.
Antalya’nın Manavgat ilçesine bağlı Kızılot sahilinde 12 Temmuz 2024’te denize bırakılan caretta caretta “Gümüş”, o günden bu yana olağan dışı bir göç yolculuğu sürdürüyor. Ekolojik Araştırmalar Derneği ile TÜPRAG Metal Madencilik iş birliğinde yürütülen Miner Turtle (Madenci Kaplumbağa) Projesi kapsamında uyduyla takip edilen Gümüş, yaklaşık 24 bin kilometre yol kat ederek Akdeniz’de daha önce nadiren gözlenen bir rota çizdi.

Akdeniz’de beklenmeyen duraklar

Yuvalama döneminin ardından rotasını doğrudan Akdeniz açıklarına çeviren Gümüş, ilk olarak Ege Denizi’nin güneyindeki Kerpe Adası’nda mola verdi. Buradan Sicilya’ya yönelen kaplumbağa, ardından Tunus’taki Hammamet Körfezi’ne ulaştı. Göç yolculuğunu burada tamamlaması beklenirken, batı yönünde ilerleyişini sürdürerek farklı bir rota izledi.

İspanya açıklarına uzanan uzun seyahat

Gümüş, Afrika kıyıları boyunca ilerleyerek Gazze Şeridi’ne, ardından Mısır’daki Bardawil Gölü’ne ulaştı. Ras el-Bar açıklarında yaklaşık iki hafta kaldıktan sonra yeniden hareket eden kaplumbağa, bir kez daha Sicilya kıyılarına çıktı. Yolculuk burada da sona ermedi; bu kez Tiren Denizi’ne yönelen Gümüş, Sardunya Adası’nın batısındaki Cagliari açıklarına ilerledi. Sardunya’nın güneyinden Cezayir’in Skikda açıklarına ulaşan kaplumbağa, son olarak Balearik Denizi’nde kısa gezintiler yaptıktan sonra İspanya’nın Torrevieja açıklarında gözlemleniyor.

“Akdeniz için tamamen yeni bir rota”

EKAD Yönetim Kurulu Üyesi ve Ordu Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Onur Candan, kış aylarında Gümüş’ün günlük hızının belirgin şekilde yavaşladığını belirterek, normalde deniz kaplumbağalarının yuvalama sonrası beslenme ve kışlama alanlarına ulaşıp yıllarca aynı bölgede kaldığını hatırlattı. Gümüş’ün ise yaklaşık 1,5 yıldır aralıksız göç halinde olduğunu vurguladı.

Candan, “Gümüş’ün izlediği rota, daha önce çalışmalarımızda karşılaşmadığımız bir güzergâh. Caretta carettaların göç davranışları deniz yüzeyi sıcaklıklarıyla yakından ilişkili. Bu yolculuğun iklim değişikliğinin bir yansıması olabileceğini düşünüyoruz. Elde ettiğimiz veriler, deniz kaplumbağalarının beslenme amacıyla Akdeniz’in tamamını kullandığını gösteriyor” dedi.

Takip edilen diğer caretta carettalar

Araştırma kapsamında yalnızca Gümüş ve Altın değil, yaklaşık altı ay önce uydu cihazı takılan “Flora” ve “Fauna” isimli caretta carettalar da izleniyor. Altın’ın Libya kıyılarında göçünü tamamladığını belirten Candan, Flora’nın Trablus açıklarından Mersin Körfezi’ne yöneldiğini, Fauna’nın ise Gümüş’e benzer şekilde Yunanistan’dan sonra İspanya kıyılarına ilerleyerek İbiza açıklarında faaliyetlerini sürdürdüğünü ifade etti.

Gümüş’ün yolculuğu, deniz kaplumbağalarının göç davranışlarına dair bilinenleri yeniden düşündürürken, Akdeniz ekosistemindeki değişimlerin bilimsel olarak daha yakından izlenmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
Göç yolları, beslenme alışkanlıkları ve kış alanlarına ilişkin verilerin öğrenilmesi için takip edilen caretta carettaların kumsala ya da başka yönlere nasıl yöneldiği, yerin manyetik alanından, akıntının yönünden nasıl etkilendiği gibi veriler takip edildi.