BURDUR’DA İMPARATOR HADRİANUS HEYKELİ BULUNDU

BURDUR- Burdur’daki Kibyra Antik Kenti’nde yürütülen kazılarda, Roma İmparatoru Hadrianus ve eşi İmparatoriçe Sabina’ya ait yaklaşık 1.950 yıllık mermer heykellerin parçaları gün yüzüne çıkarıldı. Bulunan parçaların birleştirilmesiyle, yaklaşık 2,14 metre yüksekliğindeki Hadrianus heykeli yeniden ayağa kaldırıldı.

Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi (MAKÜ) öncülüğünde ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında sürdürülen kazılarda ortaya çıkarılan eserler, Kibyra’nın Roma dönemindeki önemine ilişkin yeni bilgiler sunuyor.

Heykellerin 2026’daki restorasyon çalışmaları, MAKÜ Gölhisar Meslek Yüksekokulu Mimari Restorasyon Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ünal Demirer’in sorumluluğundaki ekip tarafından yürütüldü.

Büyük olasılıkla depremde parçalandı

Kibyra Kazı Başkanı ve MAKÜ Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Şükrü Özüdoğru, 2006’dan bu yana sürdürülen kazılarla antik kentin bilinmeyen yönlerini ortaya çıkarmayı ve alanı ziyaretçilere daha iyi sunmayı hedeflediklerini söylüyor.

Özüdoğru, son çalışmaların kentin önemli yapılarından Anıtsal Kent Giriş Kapısı’nda yoğunlaştığını; yapının üst bölümünde sergilendiği düşünülen dört mermer heykele ait parçaların ortaya çıkarıldığını belirtiyor. Özüdoğru, heykellerin büyük olasılıkla MS 417’deki deprem sırasında yüksekten düşerek parçalandığını; kazıların farklı aşamalarında kol, bacak ve ayakların da aralarında bulunduğu toplam 20 heykel parçasının gün yüzüne çıkarıldığını aktarıyor.

Özüdoğru yaptığı açıklamada şunları söyledi: “2025 yılında Kibyra Anıtsal Kent Kapısı ilk sezon kazı çalışmalarında parçalar halinde ele geçmiş olan mermer heykelin restorasyon ve konservasyon çalışmaları tamamlanmıştır. Heykel 2.12 metre boyunda olup Roma İmparatoru Hadrianus’u betimlemektedir.”

Parçalar arasında Hadrianus’a ait sağlam bir portre başının da bulunduğunu söyleyen Özüdoğru, başın daha önce bulunan zırhlı gövdeye ait olduğunun anlaşılmasıyla heykelin bütünlüğünün büyük ölçüde ortaya konduğunu belirtiyor. Restorasyon çalışmalarının ardından yaklaşık 2,12 metre yüksekliğindeki heykel yeniden ayağa kaldırıldı.

Zırhında aslan ve kartal kabartmaları

Kaliteli mermerden yapılan Hadrianus heykeli, özellikle zırhındaki ayrıntılarla dikkat çekiyor. Özüdoğru, heykelde Afyon-Döğer ve İscehisar mermerinin kullanıldığını; Hadrianus’un askeri tipte betimlendiğini ve zırhının üzerine aslan ile kartal figürlerinin kabartma olarak işlendiğini söylüyor.

Özüdoğru, portre özelliklerinin heykelin Hadrianus’a ait olduğunu kesin biçimde ortaya koyduğunu; eserin, Anadolu’daki Hadrianus tasvirleri açısından önemli bir örnek olduğunu vurguluyor.

Kibyra’da bulunan Hadrianus heykelinin başı.

İmparatoriçe Sabina’nın heykeli de ortaya çıkarıldı

Kazılarda belirlenen dört heykelden birinin Hadrianus’un eşi İmparatoriçe Sabina’ya ait olduğu tespit edildi. Sabina heykelinin önemli bölümleri gün yüzüne çıkarılırken, diğer heykellere ait eksik parçaların ilerleyen kazı sezonlarında bulunabileceği düşünülüyor.

Kazılarda ayrıca yaklaşık 1,86 metre boyunda zırhlı bir imparator heykeli, üst ve alt gövdesi iki parça hâlinde bulunan bir kadın heykeli ve yaklaşık 30 santimetre yüksekliğinde bir erkek heykel başı da ortaya çıkarıldı.

Hadrianus’un Anadolu ziyareti için hazırlanmış olabilir

Özüdoğru, heykellerin Hadrianus’un hüküm sürdüğü MS 117-138 arasında üretildiğini ve yaklaşık MS 130’lara tarihlenebileceğini söylüyor. Roma döneminde imparatorların Anadolu ziyaretleri öncesinde kentlerin önemli noktalarına imparator heykelleri yerleştirildiğini anlatan Özüdoğru, Kibyra’daki heykellerin de Hadrianus’un Anadolu ziyareti dolayısıyla sipariş edilmiş olabileceğini ifade ediyor.

Özüdoğru, Hadrianus’un doğrudan Kibyra’ya gelip gelmediğinin henüz belgelenemediğinin altını çizerek, kentin, imparatorun Anadolu ziyaretleri sırasında böyle bir hazırlık yapmış olabileceğini belirtiyor. Özüdoğru ayrıca Anadolu’da imparatora ait bütün hâldeki heykellerin çok fazla bulunmadığına dikkat çekiyor.

Yaklaşık 1.950 yıllık eserlerin eksik parçalarının tamamlanması ve restorasyonun bitirilmesinin ardından, dört heykelin bütünlenerek Burdur Müzesi’nin teşhir salonlarında ziyaretçilerle buluşturulması planlanıyor.