BOZCAADA’NIN MERCANLARI TRANSPLANTASYONLA HAYAT BULDU

BOZCAADA - Sosyal İklim Derneği ve ÇOMÜ iş birliğiyle yürütülen "Bozcaada Mercan Resiflerinin Korunması" projesi kapsamında, Kuzey Ege’de ilk kez sert mercan transplantasyonu gerçekleştirildi. 53 bilimsel dalışla 180 deniz canlısının kayıt altına alındığı çalışmada, uzmanlar bölgenin acilen "Deniz Koruma Alanı" ilan edilmesi çağrısında bulundu.

Türkiye'nin Kuzey Ege'deki stratejik ve turistik merkezlerinden Bozcaada, denizel biyoçeşitlilik adına tarihi bir çevre başarısına ev sahipliği yaptı. Sosyal İklim Derneği yürütücülüğünde, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Denizcilik Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Prof. Dr. H. Barış Özalp’ın bilimsel liderliğinde hayata geçirilen "Bozcaada Mercan Resiflerinin Korunması" projesi başarıyla tamamlandı.

Turquoise Coast Fund (Turkuaz Kıyı Fonu) finansal desteğiyle Nisan 2025 – Haziran 2026 tarihleri arasında Tuzburnu-İncirliada bölgesinde yürütülen çalışmalarda, Kuzey Ege’nin su altı zenginliği haritalandırıldı ve nesli tehlike altındaki türler koruma altına alındı.

53 Dalışta 180 Tür Tespit Edildi, 8 Tür Bilim Dünyasına Sunuldu

0-46 metre derinlik aralığında gerçekleştirilen 53 araştırma dalışında, transekt-kuadrat ve fotokuadrat yöntemleriyle 904 metrekarelik bir alan tarandı. İncelemeler sonucunda 10 farklı filuma ait 180 deniz canlısı türü kayıt altına alındı.

Tespit edilen türlerden 29’unun uluslararası sözleşmeler (Barcelona, BERN) ve ulusal mevzuat kapsamında koruma altında olduğu bildirildi. Araştırmalarda; orfoz (Epinephelus marginatus), Caretta caretta, Avrupa ıstakozu (Homarus gammarus) ve lahoz gibi hassas türlerin yanı sıra, bölgeden 8 tür ilk kez bilim dünyasına rapor edildi.

Kuzey Ege'nin İlk Sert Mercan Transplantasyonu

Projenin odak noktasını, Akdeniz'de resif oluşturabilen ender türlerden biri olan ve IUCN tarafından nesli tehlike altında gösterilen Taş Mercan (Cladocora caespitosa) oluşturdu. Çalışma alanında 3.290’a varan canlı mercan kolonisi sayılırken; dip ağı, ırgıp ve çıpalama faaliyetleri nedeniyle tahrip olmuş 67 ölü koloni belirlendi.

Çıpalama ve balıkçılık baskısıyla zemininden kopan 50 mercan kolonisi (koralit), uzman ekiplerce yeniden doğal yaşam alanlarına nakledildi. Bu işlem, Kuzey Ege Denizi'nde gerçekleştirilen ilk, Türkiye denizlerinde ise ikinci sert mercan transplantasyonu olarak kayıtlara geçti. Ayrıca alanı kaçak dalış ve demirleme tahribatından korumak amacıyla bölgeye koruma şamandıraları yerleştirildi.

Sanat, Bilim ve Yerel Halk El Ele Verdi

Proje, bilimsel çıktıların yanı sıra toplumsal farkındalık faaliyetleriyle de dikkat çekti:

Çocuk Atölyeleri: Çocuklarla düzenlenen kilden su altı sanat atölyelerinde, balıkçılık tahribatına dikkat çekmek için yapay habitat materyalleri tasarlandı.

Yerel Yönetim ve Balıkçı Oturumları: Bozcaada Belediyesi iş birliğiyle balıkçılara sürdürülebilir avlanma yöntemleri aktarıldı, bölgenin koruma statüsü kazanması için yol haritası görüşüldü.

"Mercanların Sesi" Sergisi: Nesli tükenmekte olan mercanların ekolojik önemi, ses ve ışık enstalasyonu içeren dijital sergiyle doğaseverlere sunuldu.

Hedef: 30x30 Küresel Amacı Kapsamında "Tam Balıkçılık Yasağı"

Proje ekibi, Tuzburnu Doğal Mercan Resif Bölgesi'nin Akdeniz'deki Hırvatistan Mljet Ulusal Parkı ve İspanya Columbrete Adaları ile eşdeğer ekolojik değere sahip olduğunu vurguladı. Uzmanlar, Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi’nin "2030’a kadar denizlerin %30'unu koruma" (30x30) hedefi doğrultusunda, bölgenin Türkiye Deniz Koruma Alanları Sistemine dahil edilmesini ve 904 metrekarelik hassas alanda tam balıkçılık yasağı uygulanmasını öneriyor.

Bozcaada'nın büyüleyici su altı dünyasını, yürütülen çalışmaları ve koruma mücadelesini konu alan belgesel film ile su altı fotoğraf arşivi projeye ait resmi kanallar ve sosyal medya hesapları üzerinden erişime açıldı.