BOEİNG 777X’İN BAŞINDA GREV BULUTU: SERTİFİKASYON DURABİLİR!

SEATTLE – Havacılık sektörünün en fazla geciken uçak programlarından Boeing 777X, bu kez grev tehdidiyle gündemde. İlk olarak 2020 yılında ticari hizmete girmesi planlanan yeni nesil geniş gövdeli uçağın teslimat takvimi, teknik ve kalite sorunlarının yanı sıra pandemi nedeniyle defalarca ertelendi. Programda ilk teslimatlar için hedef 2027’ye kadar uzarken, şimdi de Boeing mühendislerinin olası grevi sertifikasyon sürecini tehdit ediyor.

Boeing’de görev yapan yaklaşık 17 bin mühendis ve teknik personelin mevcut iş sözleşmelerinin 6 Ekim’de sona ermesi bekleniyor. Çalışanları temsil eden Society of Professional Engineering Employees in Aerospace (SPEEA) ile Boeing arasındaki yeni sözleşme görüşmeleri bu nedenle kritik önem taşıyor.

Sendika üyeleri daha önce Boeing’in ücret teklifini reddederken, üyelerin yüzde 88’inin grev yetkisi verilmesi yönünde oy kullandığı bildirildi. Boeing daha sonra çalışanlara yeni bir teklif sundu. Bu teklifin 16 Ekim’den itibaren geçerli olmak üzere yüzde 10 ücret artışı dahil çeşitli iyileştirmeler içerdiği belirtiliyor.

Boeing CEO’sundan kritik 777X uyarısı

Boeing CEO’su Kelly Ortberg, olası bir grevin şirketin en önemli yeni uçak programlarından biri üzerindeki etkisini açık biçimde ortaya koydu.

Ortberg, mühendislerin greve çıkması durumunda, “Mühendisler geri dönene kadar 777 sertifikasyon programı esasen duracak” açıklamasında bulundu.

Bu durum, zaten yıllardır ertelenen 777X’in sertifikasyon ve teslimat takviminde yeni gecikmeler yaşanabileceği endişesini artırdı.

Emirates 235 uçakla en büyük müşteri

Gecikmelere rağmen Boeing 777X, özellikle yüksek kapasiteli uzun menzilli uçuş gerçekleştiren havayollarından yoğun talep görüyor.

Mevcut verilere göre Boeing 777X ailesinin yaklaşık 560 kesin siparişi bulunuyor. Emirates, 235 adet 777X siparişiyle programın açık ara en büyük müşterisi konumunda.

Qatar Airways’in 90, Korean Air’in 40 ve Cathay Pacific’in 35 kesin siparişi bulunuyor.

Emirates ayrıca daha küçük 777-8 yolcu modelinden 35 adet sipariş veren tek havayolu olarak öne çıkıyor. Kargo taşımacılığı için geliştirilen 777-8F modelinde ise 89 kesin sipariş bulunurken, Qatar Airways 34 uçakla bu modelin en büyük müşterisi durumunda.

Motor sorunu da sertifikasyonu zorluyor

777X programındaki tek risk grev değil. Boeing CEO’su Ortberg’in açıklamasına göre motorda ortaya çıkan bir “orta conta” sorunu, uçağın ETOPS yetkilendirme çalışmalarında da gecikmelere neden oluyor.

Sertifikasyon sürecindeki yeni bir aksama, yalnızca uçağın onay takvimini değil, üretim ve havayollarına yapılacak ilk teslimatların tarihlerini de etkileyebilir.

Boeing’in 777X programındaki gecikmeler, özellikle mevcut geniş gövdeli filolarını yenilemeyi planlayan havayolları açısından önem taşıyor.

Grev 737 MAX üretimini de vurabilir

Boeing’deki olası grevin etkisinin 777X ile sınırlı kalmayacağı belirtiliyor. SPEEA’ya bağlı 17 bin mühendis ve teknik personelin iş bırakması halinde Boeing 737 MAX üretiminin de bundan etkilenebileceği ifade ediliyor.

737 MAX üretimi, 2024 yılında Alaska Airlines uçağında yaşanan kapı tapası olayının ardından aylık 38 uçakla sınırlandırılmıştı. Boeing daha sonra üretim hızını kademeli olarak artırmak için çalışmalarını sürdürdü.

Ancak geniş çaplı bir mühendis grevi, şirketin hem 737 MAX üretimini artırma hedeflerini hem de 777X sertifikasyon programını aynı anda sekteye uğratabilir.

Boeing ile sendika arasında anlaşma sağlanıp sağlanmayacağı, bu nedenle yalnızca şirket çalışanları açısından değil, Boeing’den yüzlerce yeni uçak bekleyen dünya havayolu sektörü açısından da yakından izleniyor.