BATI HOŞGÖRÜ GÖSTERMİYOR

DENİZLİ -İstanbul'daki Hollanda Tarih ve Arkeoloji Enstitüsü Müdürü UNESCO'nun Bosna Hersek danışmanı Prof. Dr. Machiel Kiel, Osmanlı'nın gösterdiği mimari eserlere gösterdiği hoşgörünün batılı devletlerce gösterilmediğini söyledi.

Osmanlı'yı araştıran ünlü Hollandalı tarihçi Kiel Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) Fen Edebiyat Fakültesi'nde "Osmanlıların Balkanlardaki Mimari Mirası-Yıkılış ve Muhafaza Arasında İki Yüzyıl" konulu konferans düzenledi.

Çok sayıda öğretim görevlisi ve öğrencinin izlediği konferansta Kiel, Arnavutluk'tan başlayarak Sırbistan'ı ve balkan ülkelerindeki Osmanlı'nın mimari eserlerini slaytlar eşliğinde anlattı.

Güney Doğu Avrupa'nın büyük bir kısmının 500 yıldan fazla Osmanlı devletinin bir parçası olarak kaldığını belirten Prof. Dr. Machiel Kiel, "Osmanlı Balkanları tam olarak yitirdikten sonra çoğunlukla Çarlık Rusya'sı veya Batılı güçlerin etkisiyle tamamen yapay bir dizi Hristiyan devlet ortaya çıktı. Tam da yıkılmış imparatorluğun yapmaya çalıştığının tersine, bütün bu devletler etnik ve kültürel olarak homojen yapıda ülkeler kurmaya çalıştılar. Bu yeni devletlerde elbette Osmanlı mirasının hiç yeri olamazdı ve ortadan kaldırılması gerekiyordu. Öyle de oldu ve bu miras çabucak ortadan kaldırıldı." dedi.

Avrupa'da günümüzde çoğu insanın Osmanlı İmparatorluğu'nun şehirlerde on binlerce muhteşem anıt ve kamu binası yaptığının farkında olmadığına dikkat çeken Kiel, "Bu binalar öncelikle cami, okul ve hamam şeklindeki Osmanlı üçlemesi ve yanı sıra, yol kenarlarındaki çoğu zaman imaret eklenmiş kervansaraylardan oluşmaktaydı. Bu kervansaraylarda her itikattan yolcu üç gün süreyle ücretsiz kalabilir ve masrafları müştemilatı kuran vakıf tarafından karşılanarak iyi bir şekilde ağırlanırdı. Osmanlılar şehirlerde tüccarların kalabileceği devasa hanların yanı sıra kubbeli pazaryerleri, kapalı çarşılar ve her büyüklükte yüzlerce binalar inşa etmiştir." diye konuştu.

Osmanlı'nın yaptığı binlerce mimari eserin içinde bugün üç ya da dördünün ayakta kalabildiğini vurgulayan Kiel, "Yalnızca 3 örnek bunu kolayca anlamamızı sağlayacaktır. 17. Yüzyılda Belgrad'da 74 cami vardı, ancak şu an 1 tanesi ayaktadır. 1873 tarihli Salname'de (idari yıllık) bahsedilen Sofya'daki 44 camiden 2 tanesi sağlam durumdadır. Kyustendil'deki (Bulgaristan) 12 kubbeli kaplıcadan ve bütün 15 ve 16. yüzyıl yapılarından yalnızca 1 tanesi ayakta kalmıştır." diye konuştu.