19 Kasım 2026
  • İstanbul18°C▼
  • Ankara13°C
  • Antalya16°C

BAŞARAN ULUSOY’UN SİHİRLİ SÖZÜ NE ANLAMA GELİYOR?

Özkan Altıntaş

01 Kasım 2026 Pazar 22:27

TÜRSAB eski Başkanı Başaran Ulusoy’un “Devletle ve damatla kavga edilmez” sözü, yüzlerde bir tebessüm bırakırken iş dünyası ile kamu yönetimi arasındaki hassas ilişkiyi de düşündürüyor. Peki, bu sözün içinde yalnızca bir uzlaşma çağrısı mı var, yoksa temsil makamında oturan herkesin üzerinde düşünmesi gereken bir yönetim dersi mi?

Bazı sözler vardır; söylendiği toplantı unutulur, salon dağılır, yöneticiler değişir ama o cümle yaşamaya devam eder.

Başaran Ulusoy ile özdeşleşen şu söz de onlardan biridir:

“Devletle ve damatla kavga edilmez.”

İlk duyduğunuzda gülümsersiniz. Aile hayatı ile devlet ilişkilerini aynı cümlede buluşturan bu benzetmenin arkasında, uzun bir yöneticilik tecrübesinin bulunduğunu düşünürsünüz. Ardından asıl soru gelir: Kavga etmemek ne demektir? Susmak mı, anlaşmanın yolunu aramak mı?

Bana göre sözün düğümü tam burada çözülüyor.

basaran-ulusoy-070.jpg

BİR CÜMLEYE SIĞAN YÖNETİM ANLAYIŞI

Türkiye Seyahat Acentaları Birliği’nde (TÜRSAB) 1991–1993 yıllarında ve ardından Aralık 1999’dan Şubat 2018’e kadar başkanlık yapan Başaran Ulusoy, turizm dünyasında uzun bir dönemin tanıklarından ve aktörlerinden biri oldu. 

Onunla özdeşleşen bu sözü, yalnızca toplantıları renklendiren bir espri olarak okumak eksik kalır.

Nitekim TürkiyeTurizm.com’un 19 Kasım 2019 tarihli haberinde yer alan açıklamasında Ulusoy, bu ifadeyi akılda kalması için hiciv yoluyla kullandığını belirtiyor; kamu ile ilişkilerin, seyahat acentelerinin menfaatleri gözetilerek yürütülmesini savunuyordu. 

basaran-ulusoy-071.jpgBen bu yaklaşımı şöyle okuyorum: Bir meslek kuruluşunun yöneticisi, temsil ettiği insanların sorunlarını çözmek için göreve gelir. Bunun için de konuşabileceği, görüşebileceği, talebini anlatabileceği kanalları açık tutmak zorundadır.

Çünkü bir tartışmanın sonunda alkış almak ile bir sorunu çözmek her zaman aynı şey değildir.

DAMAT KISMI GÜLDÜRÜYOR, DEVLET KISMI DÜŞÜNDÜRÜYOR

Sözün aile hayatına uzanan tarafında, ilişkileri gereksiz yere germenin mevcut düzeni de sarsabileceğine dair bir mizah var.
Ancak bu benzetmenin kamu yönetimine uzanan tarafı daha ciddi.

Turizm, kamuyla sürekli temas halinde çalışan bir sektör. Tanıtımdan ulaşıma, müzelerden yerel hizmetlere kadar pek çok başlıkta sektörün ihtiyaçları ile kamu kurumlarının kararları aynı masada buluşuyor.

O masayı devirmek kolaydır. Yeniden kurmak ise zaman, emek ve güven ister.

Bu nedenle bir sektör temsilcisinin kullandığı dil önem taşır. Haklı bir talep, yanlış bir üslupla anlatıldığında çözümden uzaklaşabilir. İyi hazırlanmış bir dosya, doğru kurulmuş bir temas ve ısrarla sürdürülen görüşmeler ise sert açıklamaların açamadığı kapıları açabilir.

Ulusoy’un sözünün bugün de düşündürücü olmasının nedenlerinden biri budur.

UZLAŞMANIN DA BİR SORUMLULUĞU VAR

Elbette burada dikkatle korunması gereken bir denge bulunuyor.

Kamuyla iyi ilişki kurmak, temsil edilen insanların sorunlarını dile getirme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bir meslek kuruluşu, üyelerinin taleplerini açıkça anlatabilmeli; yanlış bulduğu uygulamalara gerekçeleriyle itiraz edebilmelidir. Gerektiğinde hukuki yollara başvurması da bu temsil sorumluluğunun bir parçasıdır.

Dolayısıyla “kavga etmeyelim” düşüncesinin değeri, sorunları çözmeye ne kadar katkı sağladığıyla ölçülür. Sorunlar konuşulmuyor, talepler erteleniyor, üyeler kendilerini yalnız hissediyorsa ilişkilerin sakin görünmesi tek başına başarı sayılmaz.

Aynı şekilde, sürekli sert açıklamalar yapılması da güçlü temsilin yeterli göstergesi değildir.

Ölçü, ortaya çıkan sonuçtur: Hangi sorun çözüldü, hangi hak korundu, hangi meslektaşın işi kolaylaştı?

DEVLETLE İLİŞKİ KİŞİSEL YAKINLIĞA SIĞMAZ

Bu sözü değerlendirirken devlet ile belirli bir dönemde görev yapan yöneticileri birbirinden ayırmak da gerekir.

Kurumlar devam eder, görevlerde bulunan kişiler değişir. Bu yüzden sektör ile kamu arasındaki ilişkinin kişisel yakınlıkların ötesinde, kurumsal bir zemine oturması gerekir.

Talepler kayıt altına alınmalı, görüşmelerin devamı getirilmeli, verilen sözlerin sonucu izlenmelidir. Bugün kurulan bir diyalog, yarın bir görev değişikliği yaşandığında sıfırdan başlamak zorunda kalmamalıdır.

Benim için sağlıklı ilişkinin temelinde karşılıklı saygı, açık iletişim ve hesap verebilirlik vardır.

Sektör temsilcisi üyelerine ne yaptığını anlatabilmeli; kamu yönetimi de sektörün sorularına ve taleplerine açık olmalıdır. Böyle bir ilişkide itiraz etmek, iş birliğinin önünde engel oluşturmaz.

GÜRÜLTÜNÜN ARASINDA SONUÇ ARAMAK

Bugün iş dünyasında da meslek kuruluşlarında da açıklamalar hızla yayılıyor. Bir cümle birkaç dakika içinde geniş kitlelere ulaşabiliyor. Bu hız, yöneticileri zaman zaman çözüm üretmekten çok güçlü görünmeye yöneltebiliyor.

Oysa bir seyahat acentesinin gündelik sıkıntısı, açıklamanın kaç kez paylaşıldığıyla hafiflemiyor.

İnsanlar temsilcilerinden emeklerinin karşılığını korumalarını, önlerindeki engelleri azaltmalarını, geleceklerini daha öngörülebilir hale getirmelerini bekliyor.

Bu beklenti, hem diyalog becerisi hem de kararlılık gerektiriyor. Masada kalmayı bilmek kadar, masaya hangi taleple oturduğunu unutmamak da gerekiyor.

Başaran Ulusoy’un sözünü günümüze taşıyan tarafı da burada görüyorum: Yöneticilik, öfkeyi yönetmeyi ve ortak çalışma imkânını korumayı gerektiriyor.

SİHİRLİ SÖZÜN SINAVI

“Devletle ve damatla kavga edilmez” cümlesi, turizm dünyasının hafızasında yerini aldı.

Bu sözün değerini anlamak için onu her koşulda geçerli bir reçete gibi tekrarlamak yerine, sonuçları üzerinden düşünmek gerekiyor. Diyalog hangi sorunu çözüyor? Uzlaşma kime yarar sağlıyor? Temsil edilen insanların hakkı ne ölçüde korunuyor?

Bana göre iyi yöneticiliğin sınavı bu sorulara verilen cevaplarda saklı.

Bir başkanın asıl başarısı, sesini ne kadar yükselttiğiyle ya da kimlerle iyi geçindiğiyle değil, temsil ettiği insanların hayatında neyi iyileştirdiğiyle anlaşılır.

Başaran Ulusoy’un sihirli sözüne bugün bu gözle bakmakta yarar var.