ANTARKTİKA’DA RÜZGÂRLA 3.400 KM'LİK BİLİM YOLCULUĞU

MADRİD - İspanyol kutup kaşifi Ramón Larramendi, Antarktika’da yenilenebilir enerjiyle bilimsel araştırma yapmayı hedefleyen yeni bir keşif yolculuğuna hazırlanıyor. “Rüzgâr Kızağı Antarktika 2026-2027” projesinde dört araştırmacı, yaklaşık 80 gün sürecek geçiş boyunca kıtanın ulaşılması güç bölgelerinden veri toplayacak.

Ekibin 18 Ekim’de İspanya’dan ayrılması, şubat ayı başlarında ise geri dönmesi planlanıyor. Yolculuk, Kraliçe Maud Toprakları’nda, Rusya’nın Novolazarevskaya Üssü yakınlarında başlayacak. Ulaşılmazlık Kutbu üzerinden ilerleyecek ekip, Soğuk Kutbu yakınlarından geçerek Dome C’deki Fransız-İtalyan Concordia İstasyonu’na ulaşacak.

İNÜİT GELENEĞİ İLE MODERN TEKNOLOJİ BULUŞTU

Larramendi’nin geliştirdiği Rüzgâr Kızağı, İnuitlerin geleneksel kızak tekniklerini modern malzemeler ve uçurtma teknolojisiyle birleştiriyor. Yaklaşık 25 yıllık geliştirme sürecinde aracın farklı sürümleri, kutup keşiflerinde toplam 28 bin kilometreden fazla yol katetti.

Euronews’e konuşan Larramendi, tasarımını “dünyada eşsiz” olarak nitelendiriyor. Sistemin temelinde, kızağı rüzgârla çeken büyük uçurtmalar bulunuyor. Bilimsel cihazların enerji ihtiyacında ise yenilenebilir kaynaklardan yararlanılıyor.

Yeni seferde kullanılacak dokuzuncu prototip, aracın kendi ağırlığını azaltarak daha fazla bilimsel ekipman taşınabilmesi amacıyla geliştirildi.

15 METRELİK ARAÇ, 20 FARKLI UÇURTMA

Dört modülden oluşan araç, yaklaşık 15 metre uzunluğunda ve 2.100 kilograma kadar yük taşıyabiliyor. Bu seferin başlangıcında yaklaşık 250 kilogram bilimsel cihaz taşınması öngörülüyor.

Ekip, hava koşullarına göre yüzey alanları 5 ile 150 metrekare arasında değişen 20 uçurtmadan uygun olanını kullanacak. Verilen bilgilere göre kızak, elverişli rüzgârlarda saatte 80 kilometreye ulaşabiliyor; ortalama seyir hızı ise saatte yaklaşık 25 kilometre.

Geçiş sırasında aracın hareketi için fosil yakıt kullanılmaması, yakıt taşıma ihtiyacını ve buna bağlı lojistik yükü azaltacak. Bununla birlikte ekibin kıtaya ulaşımı ve dönüşü uçaklarla gerçekleştirileceğinden, emisyonsuzluk hedefi seferin kızakla yapılan kara geçişini kapsıyor.

BUZUN ALTINDAN MİKROPLASTİKLERE 16 ARAŞTIRMA

Seferde, İspanyol Kutup Komitesi tarafından koordine edilen çağrı kapsamında seçilen 16 bilimsel proje yürütülecek. Çalışmalara CSIC, CIEMAT ve INTA bünyesindeki merkezler, altı İspanyol üniversitesi ve uluslararası kuruluşlar katılıyor.

Araştırmalarla, kalıcı istasyonların bulunmadığı ve doğrudan ölçümlerin sınırlı kaldığı bölgelerden veri elde edilmesi hedefleniyor. Toplanacak bilgiler, uydu gözlemlerini ve mevcut istasyon kayıtlarını tamamlayacak.

Program kapsamında mikroplastikler, kalıcı kirleticiler, mikroorganizmalar ve virüslerin varlığı araştırılacak. Ayrıca Dünya’nın manyetik alanı ile Avrupa’nın Galileo uydu navigasyon sisteminin kutup koşullarındaki performansı incelenecek.

NASA PROJESİ YAŞAMIN İZLERİNİ ARAYACAK

NASA Ames Araştırma Merkezi’nden Alfonso Dávila liderliğindeki proje, Antarktika’daki tuz kayalarının içinde mikrobiyal yaşama elverişli koşullar oluşup oluşamayacağını inceleyecek.

Kayalara yerleştirilecek sensörler; sıcaklık, bağıl nem ve elektriksel iletkenliği ölçecek. Böylece aşırı soğuk ve kuraklığa rağmen kaya içlerinde sıvı su oluşma ihtimali değerlendirilecek.

Madrid Politeknik Üniversitesi’nden buzulbilimci Francisco Navarro liderliğindeki Dinglac projesinde ise yer radarıyla kar örtüsünün ilk 10 metresi incelenecek. Ölçümlerin, kar birikimini ve tabakaların hareketini anlamaya, Antarktika buz kütlesinin değişimine ilişkin tahminleri geliştirmeye katkı sağlaması bekleniyor.

DÖRT KAŞİF AYNI ZAMANDA ARAŞTIRMANIN KONUSU

Keşif ekibinde Larramendi’nin yanı sıra kutup rehberi ve dağ teknisyeni Hilo Moreno, Maine Üniversitesi araştırmacısı Mariusz Potocki ve fotoğrafçı, belgesel yapımcısı Javier Selva yer alacak.

Dört kişilik ekip, bilimsel çalışmaları yürütürken kendileri de araştırmalara katılacak. Cádiz Üniversitesi’nden Gabriel G. de la Torre liderliğindeki WindSled Mind projesi, uzun süreli izolasyonun uyku, psikolojik tepkiler ve ekip içindeki sosyal ilişkiler üzerindeki etkilerini inceleyecek.

Yaklaşık 85 günlük izolasyon koşullarından elde edilecek bulguların, gelecekteki uzun süreli uzay görevlerine katkı sağlaması amaçlanıyor. Antarktika’nın aşırı soğuğu, uzaklığı ve sınırlı yaşam alanları, bu tür araştırmalar için önemli bir çalışma ortamı sunuyor.

ROTA BOYUNCA BEŞ BİLİMSEL İSTASYON

Ekip, haftalarca dış destek almadan ilerleyebilmek için gerekli malzeme ve ekipmanı yanında taşıyacak. Tıbbi acil durumlar ve olağanüstü koşullar için tahliye planı da bulunacak.

Yolculuk boyunca beş bilimsel istasyon kurulacak; örnek toplamak, deney yapmak ve ölçüm almak amacıyla uzun duraklamalar gerçekleştirilecek.

Concordia İstasyonu’na ulaşıldığında ekip Antarktika’dan uçakla ayrılacak. Bilimsel ekipman Fransız desteğiyle İspanya’ya gönderilecek; kızak ise gelecekte ters yönde yapılabilecek bir yolculuk için sökülerek istasyonda bırakılacak.

HEDEF, TEKRARLANABİLİR BİR BİLİM ROTASI

İspanya’nın 40. Antarktika Araştırma Kampanyası’na dahil edilen proje, Rüzgâr Kızağı’nın uzun mesafeli bilimsel araştırmalarda kullanılabilirliğini sınayacak.

Larramendi ve ekibi, aynı güzergâhta gelecekte tekrarlanacak ölçümlerle buz örtüsü ve iklimdeki değişimlerin izlenmesini hedefliyor. Böylece rüzgârla hareket eden platformun, Antarktika’nın iç kesimlerinde düzenli veri toplanmasını sağlayan düşük çevresel etkili bir araştırma aracına dönüşmesi amaçlanıyor.