ANİ KENTİ UNESCO’YA HAZIRLANIYOR

ANKARA- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ermeni hükümdarlarına başkentlik yapan Ani Tarihi Kenti'nin, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Dünya Miras Listesi'ne girebilmesi için çalışmaları hızlandırdı. Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, Bakanlığın çalışmaları sonucunda, "1001 Kilise" ve "40 Kapılı Şehir" olarak adlandırılan Ani Tarihi Kenti'nin, 2012'de UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne alındığı bildirildi.



Kültür ve Turizm Bakanı Ömer Çelik'in Anadolu'daki bütün kültürlerin korunması ve insanlık mirasına armağan edilmesinde kararlı olduğu ve tarihi kentin 2016'da asıl listeye girerek insanlık mirasında hak ettiği yeri bulmasının hedeflendiği bildirildi.
Açıklamada, tarih öncesi dönemlerden itibaren birçok kültüre ev sahipliği yapan ve İpek Yolu'nun Kafkaslardan Anadolu'ya ilk giriş noktasında kurulan Ani'de, Bakanlık kontrolünde yürütülen kazı, restorasyon ve çevre düzenleme faaliyetlerinin hızlı şekilde devam ettiği anlatıldı.

ANADOLU’NUN KÜLTÜREL VE TARIHI MIRASıYLA GURUR DUYDUK
Kültür ve Turizm Bakanı Ömer Çelik çalışmalar hakkında şunları söyledi:
Anadolu'da bir ören yeri medeniyetler silsilesi demektir. Anadolu'nun çarpıcı, bir o kadar da büyük kültürel ve tarihi mirasıyla her zaman gurur duyduk ve bize yakışanı yaparak bu mirası insanlık tarihine en iyi şekilde kazandırmak ve gelecek nesillere bırakmak için var gücümüzle çalışıyoruz. Türkiye bugün lider bir ülke olma yolunda sağlam adımlarla ilerliyor. Bu yürüyüşte tüm başlıkların birbirini tamamlamasını, hiçbir alanda eksik ya da açık kalmamasını istiyoruz”

ANI TARIHI KENTI ÖNEMLI BIR TARIHI MIRASTıR
Ermeni kültürünün bu topraklardaki izlerinin devamlılığının, kültürel zenginliğin de bir göstergesi olduğunu belirten Çelik, bu kültürel mozaiğin ahengini yitirmemesi için çaba sarf edildiğini belirtti. Bakan çelik şöyle devam etti:
“Medeniyetler beşiği Anadolu, mirasının zarar görmeden ortaya çıkarılması, sergilenmesi, korunması ve en etkili şekilde dünyaya duyurulması gibi çok büyük bir sorumluluğu yüklüyor omuzlarımıza. Bu topraklarda dünya mirası bırakan birçok halktan biridir Ermeni halkı ve Ani Tarihi Kenti onların izlerini bize, bugüne taşıyan önemli bir mirastır. Bizler de bugün bu mirası, topraklarımızdaki her miras gibi, gelecek nesillere hazırlamak için var gücümüzle ve çok yönlü çalışıyoruz. Hedefimiz 2016'da Ani Tarihi Kenti'nin, UNESCO Dünya Miras Listesi'ne girmesidir.”

ERMENIS’TAN’DAN UZMANLARDA KATıLACAK
Bakan Ömer Çelik, Ani Ören Yeri çalışmalarının, Bakanlığın koordinasyonunda Ortadoğu Teknik Üniversitesinin (ODTÜ) farklı disiplinlerden öğretim üyelerinin katılımıyla oluşturulan Ani Ören Yeri Danışma Kurulu ve uluslararası kimliğe sahip danışmanlarla sürdürüldüğünü belirterek  “Prikitch Kilisesi ile Mren Katedrali'nin restorasyonu çalışmalarına Ermenis’tan’dan uzmanlarda katılacak. Ani'deki restorasyon çalışmalarının, World Monuments Fund (Dünya Anıtlar Fonu) ile uluslararası mali ve teknik işbirliği içinde götürülüyor” dedi.

YAPILAN BİRİRİNE OMUZ VEREREK AYAKTA KALMIŞLAR
Savaşların ve depremlerin yok edemediği tarihi kentte farklı dinlere ve kültürlere ait yapıların adeta birbirine omuz vererek ayakta kalmayı başardığını belirten Bakan Ömer Çelik Çelik, Anadolu'daki tarihsel akışın daima kozmopolit olduğunun belirtti. Tarih öncesinden başlayarak bu topraklarda hayat bulan tüm halklar, dinler ve dillerin iç içe girmiş bir Anadolu alaşımı oluşturduğunu anlatan Bakan Ömer Çelik, kadim kültür toprağı Anadolu'nun bu niteliğinin hala geçerli olduğunu söyledi.

21 TESCILLI ANıT YAPı VE TOPRAK ALTıNDA SIVIL MIMARI ÖRNEKLERİ
Bakan Ömer Çelik bölgenin kültürel yapısı hakkında şunları anlattı: "Kentte, kilise, cami, manastır, kervansaray, hamam, köprü, değirmen gibi yapı gruplarından oluşan 21 tescilli anıt yapıyla birlikte toprak altında kalmış birçok sivil mimari örneği bulunuyor. Titiz ve yoğun bir şekilde yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında kentteki Tigran Honents Kilisesi, Ebul Manuçehr Camii, Ebulhamrent Kilisesi, Prikitch Kilisesi, Selçuklu Sarayı ve Ani Katedrali'nin rölöve, restitüsyon, restorasyon ve yapısal güçlendirme projeleri hazırlandı. Tigran Honents Kilisesi, Ebul Manuçehr Camii, Ebulhamrent Kilisesi'nin restorasyon çalışmaları da tamamlandı.

GIŞE, TURNIKE, SINEVIZYON ODASı KURULACAK
Ani Katedrali'nin ve şehir surlarının restorasyon ve koruma çalışmalarına ise en kısa sürede başlanılması planlanıyor. Yıl sonuna kadar tamamlanması planlanan çevre düzenlemeleri kapsamında da Tarihi Kent'te ihtiyaç duyulan gişe, turnike, sinevizyon odası gibi ziyaretçi donatı faaliyetleri, bilgilendirme-yönlendirme levhaları ve yürüyüş yolları yapılacak.

KÜLTÜREL ÇALıŞMALARıMıZ TARIHIMIZE ıŞıK TUTUYOR
Bunlarla birlikte Tarihi Kent'te kullanım ve dolaşımdan kaynaklı oluşan birçok sorun çözümlenecek. Bu zengin mirası gelecek adına daha sağlam temeller atmak için değerlendirdik. Her şey birbirini tamamlıyor. Kültürel çalışmalarımız tarihimize ışık tutuyor, buradan öğrendiklerimiz ise geleceğimize. Tarihe geçmiş olarak bakmak büyük bir yanılsama olur. İnsanoğlu geçmişten miras aldığı bilgi ve deneyimlerle öngörüde bulunabilir, uzun vadeli ve doğru kararlar alabilir. Dolayısıyla gelecek için sağlam temeller atabilir. Yani tarih bilgisini güçlendiren kültürel çalışmalarımız gelecek için fevkalade hayati bir rol üstlenir. Bakanlığım da bu alandaki politikalarını işte bu bilinçle belirliyor" 

ANİ'NİN TARİHİ 
Kars‘ın Merkez ilçesinde, il merkezine 48 km. uzaklıkta, Arpaçay Nehri boyunda bulunan ören yeri. 961-1045 yılları arasında Pakraduni Hanedanlığından Ermeni hükümdarlarının başkenti olmuştur. 11. ila 12. yüzyıla ait bazı İslam mimarisi eserlerini de barındırır.
Kentin adı en erken 6. yüzyılda Gamsaragan sülalesinden Ermeni beylerine ait bir müstahkem yer olarak geçer. Ermeni Gamsaragan ailesi ile Ermeni Bagrationi (Bagrat) ailesi arasındaki uzun mücadele ikincilerin zaferi ile sonuçlanmış ve 780 yılında Gamsaragan’lar mülklerini Bagratlılara satarak Bizans ülkesine göçmüşlerdir.

961 YıLıNDA 3. AŞOT INŞA ETTI
Bagratlı I. Aşot 885 yılında Abbasi Halifesi ve Bizans İmparatoru tarafından “Ermenistan Kralı/Şehinşah-ı Armen” olarak tanınmıştır. Aşot ve oğulları önce (bugünkü Tuzluca ilçesinin 8 km kuzeyinde Halimcan köyü yakınında bulunan) Bagaran kentinde, daha sonra (Akyaka ilçesinde Koyucak mevkiinde bulunan) Şirakavan’da ve Kars merkezde hüküm sürmüştür. 961 yılında 3. Aşot (953-977) başkentini Ani’ye taşıyarak burada büyük bir kentin inşaına başlamıştır.
Kent en parlak devrini 2. Smpat (977-989) ve oğlu Gagik (989-1020) döneminde yaşamıştır. Bu devirde kent nüfusunun 100.000’i aştığı rivayet edilmektedir. 1045’te Bizanslılar Ani’yi zaptedip Bagratlı devletine son verince savunmasız ve huzursuz kalan bölge, 1064’te Selçuklu sultanı Alparslan’a teslim olmuştur.

TÜRK FETHINDEN SONRA
Kent, 1064 yılına kadar Bizans yönetiminde kalmış ve bu tarihte Selçuklular tarafından zaptedilmiştir. Ancak kentte Selçuklu idaresinin kurulmuş olduğuna dair bir belirti yoktur. Selçuklu fethinden kısa bir süre sonra kent ve çevresinin Kürt kökenliŞeddadî beyliğinin yönetiminde olduğu görülmektedir. Ani’deki en önemli İslam eseri olan Menuçihr Camii, 1072 yılında Şeddadî emiri Menuçihr tarafından yaptırılmıştır.
ani2

GÜRCÜ BEYI ZAKARE MKHRGRDZELI ANI HISARıNı ÜS YAPTı
1190 yılı dolayında Zakare Mkhrgrdzeli adlı Gürcü beyi Ani hisarını üs alarak Kars ve Ahıska bölgesini kapsayan bir egemenlik kurmuştur. Bunun soyundan gelenler önce Tiflis’teki Gürcü krallarına, sonra Moğol İlhanlılar’a bağlı “atabey” sıfatıyla hüküm sürmüşlerdir. Ani’deki Hıristiyan eserlerinin bir çoğu bu devirde yapılmış veya onarılmıştır. Daha sonra kent Celayirli ve Karakoyunlu devletlerinin egemenliğine girmiş ise de, nüfusu ağırlıkla Ermenilerden oluşmuştur.
Ani 1319’daki depremde ağır hasar görmüş, daha sonra Timur tarafından ele geçirilerek tahrip edilmiştir. Buna rağmen 1535 Osmanlı-İran savaşında tamamen terkedilinceye dek, kentte bir nüfusun barındığı anlaşılmaktadır.