2.5 ASIRLIK EDİRNEKÂRÎ İŞLEMELER

EDİRNE -Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğünce Eski Cami'de yapılan onarımlar çerçevesinde daha önceden kaydı bulunmayan Edirnekari eserlere ulaşıldı.
Edirne Vakıflar Bölge Müdürü Hüseyin Özer, 1403 yılında Emir Süleyman Çelebi döneminde inşaasına başlanılan 1414 yılında Çelebi Sultan Mehmet döneminde tamamlanan Eski Cami'de 2006'da başlayan ilk geniş çaplı restorasyon çalışmasında son aşamaya gelindiğini belirtti.
Restorasyon kapsamında camideki hünkar ve müezzin mahfillerinin üzerine sonradan yapılan yağlı boyaların kazındığını, mahfillerin ilk yapıldığı 1763'lü yıllardan kalan Edirnekari işlemelerin ortaya çıkarıldığını ifade eden Özer, Edirnekari bezemelerinin ortaya çıkartılması yanında, harap durumda olan hünkar mahfilinin onarılarak ziyaret ve ibadete hazır hale getirilmek üzere olduğunu bildirdi.



Edirnekari'nin Edirne'de meydana getirilen ahşap üzerine kalem işi süslemesi anlamına geldiğini belirten Özer, şunları ifade etti:
"Edirnekari'nin zaman içinde Edirne'de yapılmamış olsa dahi ahşap üstüne kalem işi bezemelere verilen genel bir ad olarak kullanıldığı görülmektedir. Bugüne kadar Edirne'deki dini yapılar içerisinde sadece Selimiye Camii müezzin mahfilinde rastlanan Edirnekari eserlere, bu kez Eski Cami'de ortaya çıkarılan Edirnekari işleri de eklenmiş oldu."
Eski Cami'deki onarımlar kapsamında birçok faaliyette bulunduklarını, ancak; bunlardan en önemlisinin daha önce hiçbir kaynakta geçmeyen, müezzin ve hünkar mahfillerinde bulunan Edirnekari işlemeleri olduğunu hatırlatan Özer, bu ahşap sanatının en nadide eserlerinin Eski Cami'de ortaya çıkarılarak Edirne ve Trakya'nın kültür varlığına kazandırıldığını vurguladı.
Mahfillerdeki yağlı boyalardan başlayarak, özel kimyasallarla birkaç kat boya söküldüğünü ve en alttaki Edirnekari işlerine ulaşıldığını, ahşap pencere kepenkleri ve sütun başlıklarının keserle yontma sanatının en güzel işleri ile bezenmiş olduğunu bildiren Özer, şöyle devam etti:
"Hünkar mahfillerinin orijinal durumlarının ortaya çıkartılması amacıyla yapılan bu restorasyon faaliyeti, hem doğru restorasyon yapılması açısından çok önemli olup hem de Eski Cami açısından büyük bir önem taşımaktadır. Ahşap üzerine uygulanan ve bugüne kadar göremediğimiz bu kalem işleriyle cami beden duvarları ve kubbelerinde sıva üzerine kalem işleri arasında yapılacak karşılaştırmalar ve stil kritikleriyle Eski Cami'nin tarihinin daha iyi anlaşılacağı, caminin içinde yer alan süsleme unsurları ve dönemlerinin daha iyi yorumlanacağı kuşkusuzdur."
Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü sorumluluğunda yapılan onarım çalışmalarının, bundan sonra akademik seviyede araştırmalara temel olacağını bildiren Özer, dönemin özelliklerini yansıtan bu süsleme sanatı örneklerinin, Osmanlı toplumunun bulunduğu noktanın tespiti ve tarihe vurulan damganın gelecek kuşaklara taşınması bakımından önem arz ettiğini vurguladı.
Eski Cami, 1746 yılında büyük bir yangın geçirmiş bu yangında caminin ahşap aksamının büyük bir bölümü yanarak yok olmuş. Cami içindeki, günümüze ulaşan ahşap aksamlar ise 1746 yangınından sonrasına ait. Hünkar mahfili 1763 yılında Padişah 3. Mustafa döneminde yaptırılmış. Müezzin mahfili de aynı özellikleri taşımakta olup, yine 18. yüzyılda yapıldığı biliniyor.