12 GÜNLÜK SAVAŞIN İSRAİL VE İRAN'A MALİYETİ NEDİR?

TAHRAN / TEL AVİV - İsrail'de Savunma ve Maliye Bakanlıkları arasında İran'a yönelik saldırıların maliyetine ilişkin anlaşmazlık olduğu belirtildi. Savaşın sonlanmasının ardından bilanço da ortaya çıktı. İsrail ordu radyosunun haberinde, "Son günlerde, Savunma ve Maliye bakanlıkları arasında İran'a yönelik harcamalar konusunda ciddi bir krizin patlak verdiği" ifade edildi.

'HEM ZAFER İSTİYOR HEM DE PARA VERMİYOR'
Buna göre Savunma Bakanlığı, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'i İran'a saldırılarda kullanılmak üzere satın alınan insansız hava araçları ve mühimmatın satın alınması konusundaki bütçenin onayını geciktirmekle suçladı.
Buna karşılık, Smotrich’in Savunma Bakanlığı'nın harcamalarını “israflı, yasadışı ve sorumsuzca” olmakla suçladığı bildirildi.
Bat Yam Rehovot

Tel Aviv

Savunma Bakanlığı'ndan ismi açıklanmayan bir yetkilinin, Smotrich’in İran’a karşı kabinede “kesin bir zafer” talep etmesine rağmen, “zaferi finanse etmeyi reddederek ikiyüzlü bir dil kullandığı” belirtildi.

SAVAŞIN MALİYETİ NE?
İsrail'de yayın yapan Calcalist internet sitesine göre, İran'a yönelik saldırıların İsrail'e doğrudan maliyeti 15 milyar şekel (yaklaşık 4 milyar 310 milyon dolar) olarak tahmin ediliyor. İran'ın misilleme saldırılarından kaynaklanan hasarın 5 milyar şekeli (1 milyar 440 milyon dolar) bulduğu belirtiliyor.

Hayfa
Savaşın toplam maliyetinin 20 milyar şekel (5 milyar 750 milyon dolar) tutarında olduğu tahmin ediliyor. Öte yandan İsrail Başbakanlık Ofisi, İran ordusunun yaptığı misillemelerde 27 kişinin öldüğünü, 1272 kişinin yaralandığını aktardı.



GENEL DEĞERLENDİRME
İsrail–İran savaşı **12 gün sürdü** (13–24 Haziran 2025) ve hem insani hem de ekonomik olarak ağır sonuçlar doğurdu. İşte özet:

 İSRAİL'E MALİYET  

* **Doğrudan savaş harcamaları:**

  * Savunma ve Maliye Bakanlıkları arasında ortaya çıkan bilgiye göre, insansız hava araçları ve mühimmat dahil **yaklaşık 15 milyar şekel** (≈ 4.31 milyar USD) harcandı ([nefes.com.tr][1]).

 * İran saldırıları sebebiyle altyapı, konut ve iş yerlerindeki doğrudan zarar **5 milyar şekel** (≈ 1.44 milyar USD) düzeyindeydi .

  * Toplam maliyet **20 milyar şekel** (\~ 5.75 milyar USD) olarak tahmin ediliyor ([nefes.com.tr][1]).

* **Günlük uçuş, savunma ve lojistik maliyet:**

  * İsrail, Iron Dome, David’s Sling ve Arrow gibi sistemlerle **her gece yaklaşık 285 milyon USD** harcadı ([bigpara.hurriyet.com.tr][2], [washingtonpost.com][3]).

* **Altyapı ve yeniden inşa maliyetleri:**

 * İlk tahminlere göre sadece altyapı onarımları **400 milyon USD** civarındaydı .

İNSAN KAYIPLARI

İSRAIL TARAFI

* **Ölü sayısı:** 28–29 kişi (çoğu sivil) .

* **Yaralı sayısı:** 1.000–3.238 arası—resmi sağlık bakanlığı verileri 3.238 kişi rapor etti (23 ağır, 111 orta, 2.933 hafif yaralı) ([timesofisrael.com][4]).

* Ayrıca psikolojik travma ve acute anxiety gibi etkiler de yaşandı.

İRAN TARAFI

* **Ölü sayısı:** Resmi İran Sağlık Bakanlığı: **610 ölü**; bağımsız HRANA: yaklaşık **974 ölü** ([en.wikipedia.org][5]).

* **Yaralı sayısı:** Sağlık Bakanlığı: **4.746 yaralı**; HRANA: yaklaşık **3.458 yaralı** ([en.wikipedia.org][5]).

* Diğer yayınlarda özetle: 430–639 ölü, 1.300–3.500 yaralı arasında raporlar da mevcut .

ÖZET:

| Boyut              | İsrail                                 | İran                                               |

| ------------------ | -------------------------------------- | -------------------------------------------------- |

| **Ölü**            | \~ 28–29 kişi                          | \~ 610 (resmî), \~ 974 (HRANA), tahmini 430–639    |

| **Yaralı**         | \~ 1.000–3.238 kişi                    | \~ 4.746 (resmî), \~ 3.458 (HRANA), 3.500+ tahmini |

| **Maliyet**        | \~ 20 milyar şekel (≈ 5,75 milyar USD) | –                                                  |

| **Günlük savunma** | \~ 285 milyon USD/gece                 | –                                                  |

Bu veriler **24 Haziran 2025** itibarıyla güncel raporlara dayanmaktadır. Rakamlarda kurumlar arasında farklılıklar olsa da tüm kaynaklar toplam maliyetin milyar USD’leri, can kaybının ise yüzlere ulaştığını ortak göstermektedir.

İşte şu ana kadar elde edilen verilere göre, hem İsrail hem de İran açısından savaşın toplam maliyet kalemleri:

İsrail’in Toplam Maliyeti

1. Askeri Harcamalar:

• Günlük maliyet:
  • Financial Express ve AA’ya göre günlük maliyet 725 milyon USD (593 m saldırı + 132 m savunma) (benguturk.com, aa.com.tr).
  • Başka kaynaklar da bu rakamı destekliyor: 790 m USD/gün , ayrıca 200 m USD/gün normal gerilim maliyeti (aa.com.tr).
• 1 aylık olası maliyet:
  • 12 milyar USD (Aaron Enstitüsü, WSJ) (san.com).
  • Bazı uzmanlar, hem askeri hem üretim kaybı vb. dahil edildiğinde 20 milyar USD'ye ulaşabileceğini ifade ediyor .

2. Altyapı & Yeniden İnşa:

• İlk tahminlerde en az 400 m USD onarım maliyeti .
• Times of Israel’e göre hasar tazminatı talepleri 1.3–1.5 milyar USD civarında (hurseda.net).

3. Toplam Maliyet Tahmini:

• Kısa süreli savaş (12 gün): yaklaşık 5–6 milyar USD (aa.com.tr).
• 1 aylık devam etseydi: 12 milyar USD civarı; dolaylı etkilerle 20 milyar USD’ye kadar çıkabilir.

Tahran – Yerleşim Binası

İran’ın Toplam Maliyeti

1. Askeri Harcamalar & Altyapı Zararları:

• İran’ın savaş özelinde harcama rakamları net değil.
• Genel savunma bütçesi: yaklaşık 10.3 milyar USD (2023 verisi) (ntv.com.tr); nükleer program maliyeti 30+ milyar USD (aa.com.tr).
• Savaş sırasında altyapı hasarları, inşaat maliyetleri, ekonomik kesintiler vs. sayılmamış.

2. Ekonomik ve Uzun Vadeli Etkiler:

• Ekonomik kriz derinleşmiş: yıllık enflasyon %40, sermaye kaçışı ve petrol gelirlerinde düşüş .
• Sanctions'ın 12 yıllık maliyeti 1.2 trilyon USD, nükleer program fırsat maliyeti 2–3 trilyon USD .

3. Toplam Değerlendirme:

• Kısa vadede net savaş harcaması bilinmese de, uzun vadeli ekonomik hasar milyarlarca USD seviyesinde.
• Sadece savunma ve proxy giderleri yılda 10–12 milyar USD, nükleer program devasa bütçeler gerektiriyor (30+ milyar USD + dolaylı kayıplar).
  
  Isfahan – Nükleer Teknoloji Merkezi
  
  Parchin / Khojir (Tahran çevresi)
  Kermanshah – Yeraltı Balistik Füze Üssü