• BIST 1.124
  • Altın 458,727
  • Dolar 7,6460
  • Euro 8,8844
  • İstanbul 29 °C
  • Ankara 27 °C

Kiliseye 'bazilika' demek doğru mu?

Süha Uyar

Bugünlerde İstanbul'un 567. Fetih yıldönümünü kutluyoruz.
Uzun zamandır medyada yazar, çizer, yorumcu, uzman, kürsü başkanı, tarihçi, duayenleri izliyorum.
Hatta rehberler de İstanbul tarihine, arkeolojisine, mimarisine ilişkin bilgiler de veriyorlar.
Ancak bütün bu bilgiler biraz kopyala yapıştır sistemi nedeniyle olsa gerek, bir çok yanlışın doğruymuş gibi anlatılması gibi oluyor.
Bana kalırsa topluma yanlış bilgiler veriliyor.
Bu yanlış bilgilendirme, son dönemde tahammül edilemez boyutlara ulaştı.
Bugünden itibaren burada bazı Galat-ı meşhur bilgilerin doğrularını ve yanlışlarını ortaya koyarak bu gibi tanımlamaların kökenlerini sizlerle paylaşmak gereğini gördüm
Özellikle rehberlik yapan meslektaşlarımın ilgileneceğini ve yanlış biliyorsam seve seve doğrusunu paylaşacaklarını umut ediyorum
Sürç-ü kalem olursa peşinen af diliyor, sevgi ve saygılarımı sunuyorum.
Gelelim herkesin diline dolanan ve ne olduğunu kimsenin bilmediği bazilikaya..
Bazilika günümüzde kilise diye anlatılıyor.
Aslında bu yanlış bir tanımlamadır ve bazilika bir çok değişik yapının adıdır.
Bazilikalarda dini törenler yapılması ve kilise olarak kullanılması Büyük Konstantin döneminde başladı.
Konstantin, 312 yılında Roma - Milvio savaşını kazınınca, Hristiyanlığa duyduğu sempati sonucunda 313 yılında Milano Fermanını yayınladı.
Sonrasında bazilikaların kilise olarak kullanılmasını başlattı.

Bazilikalar Hıristiyanlık öncesi de başka amaçla kullanılan var olan yapılardı.
Günümüzde Bizans dönemi kiliseler için bazilika deniliyor.
Ancak unuttukları bir şey var, Bizans döneminde daha hristiyanlık doğmamıştı.
Bizans meselesini ise bir sonraki yazımda daha detaylı anlatacağım.

istanbul-015.jpg

Bazilika’ya devam edelim…,

Bazilika latincede; Kraliyet evi ve en yetkili mahkeme binasına verilen isimdir.
Yunancada ise kraliyet evi demektir.
Ayrıca en yetkili sulh hukuk mahkemesinin bulunduğu binaya verilen isimdir.
O devirde bazilika tanımının kullanıldığı binalar ve yapı şekilleri şöyle idi
Bazilika denilen yapı, ortadakiler yüksek, yandakiler daha alçak olmak üzere iki sıra sütunla üç salona ayrılmış, dikdörtgen biçiminde büyük kilisedir.

Kral sarayı da bunun benzeri tasarımdadır.
Roma Mahkemesi ise… Dikdörtgen biçiminde, uç kısmında yarım çembere benzeyen bir çıkıntısı olan yapıdır.

Mimarlıkta bu gibi yapılara değişik tanımlamalar yapılır, değişik isimler verilir.
Bazilika kelimesinin kökeni olan ‘Basileus’ Yunanca’da kral anlamına gelir.
Bu nedenle bazilika, kral sarayı, Roma mahkemesi ve kilise tanımında kullanıldı.

basileus.png

4 B'li Bizans bayrağı. "Basileus Basileon Basilenon Basileusi" Hükümdarlara Hükmeden Hükümdarların Hükümdarı'dır anlamına gelir.

Bazilika’nın anlamında “yüce” veya “şahane” kavramı da bulunduğu için bu binalara bu isim yakıştırılıyordu.
İmparator Jüstinyen'in Ayasofya’ya Roma döneminde ‘Santa Sophia’ demesinde bu ‘yücelik’ kavramının kullanılışı geliyordu.
‘Santa Sophia’ imparatorluk evi, en yetkili mahkeme binası, içinde dini törenler yapılması nedeniyle böyle bir kimliğe sahipti
Bu anlatıma göre, bazilika devletin en görkemli, dini ve hukuki amaçlarına hizmet eden binalarına verilen isimdir.
Bazilika kelimesinin anlamının sadece kilise olarak kullanıldığını söylemek yanlış olur.

Gelecek yazım: Bizans

Bu yazı toplam 612 defa okunmuştur.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2006 Türkiye Turizm | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.