• BIST 109.050
  • Altın 153,876
  • Dolar 3,8375
  • Euro 4,5051
  • İstanbul 13 °C
  • Ankara -1 °C

Kaybedilen pazar Amerika

Kaybedilen pazar Amerika
her ülkenin ihracat anlamında girebilmek için can attığı hayli büyük bir pazardır ABD. böylesi devasa dış ticaret imkânları sunan pazar kaybedilme tehlikesinde.
Şevket Sürek

Bir süredir ihracat pazarlarımız konusunda siz okurlarımı bilgilendiriyorum. Bölgesel pazarlardan Afrika pazarı ile başlayıp Asya-Pasifik, Latin Amerika, Rusya ve BDT ülkeleri pazarlarıyla devam edip, komşu ülkeler pazarları ile bitirmiştim.
Bugünden itibaren daha dar alanlara girip genel pazarlar içerisinde önemli gördüğüm bazı ülkeleri ihracat pazarlarımız anlamında öne çıkaracak ve bu pazar bilgilerini sizlerle paylaşacağım.
Bugün üzerinde konuşacağımız pazar, 300 milyonu aşan nüfusu ile ortalama 45 bin dolar/yıl gelirli kişi sayısıyla 3.5 trilyon dolarlık dış ticaret hacmine ulaşan, dünyanın en büyük ekonomisine sahip Amerika Birleşik Devletleri pazarıdır.
2007 yılı toplam ihracatı 958.3 milyar dolar. İthalatı ise 1.616.7 trilyon dolar. 2008 yılı ocak-ekim ihracatı 1.113.3 trilyon dolar, ithalatı 1.815.6 trilyon dolar. Kısaca, her ülkenin ihracat anlamında girebilmek için can attığı hayli büyük bir pazardır ABD.

Pazar, kaybedilme eğiliminde
Gelin görün ki böylesi devasa dış ticaret imkânları sunan pazar kaybedilme tehlikesinde. 2006 yılına kadar yükselen bir ihracat pazarı olan ABD pazarında, en yüksek dış ticaret rakamına 2006 yılında ulaşmışız. 5.061 milyar dolar ihracat ve 6.261 milyar dolarlık ithalatımızla dış ticaret dengesi küçük bir fark ile ABD lehine gelişmiş. Ancak sonraki yıllarda ihracatımız gerilerken ithalatımız artma eğilimi göstermiş ve 2007 yılında 4.145 milyar dolarlık ihracatımıza karşılık 8.144 milyar dolarlık ithalat ile dış ticaret açığımız ihracat rakamımız kadar büyümüş. 2008 yılı ilk 11 ay içerisindeki ihracatımız 4.004 milyar dolar, ithalatımız ise 11.186 milyar dolar olarak gerçekleşmiş ve dış ticaret açığımız daha da büyürken bu pazardan ihracatımız binde 3.16, ithalatımız ise yaklaşık binde 5.65 gibi hayli küçük oranlarda pay almış.
Bu pazardan en çok pay kapan ülke sınır komşusu Kanada'dır. Kanada, ABD pazarından 2008'in ilk 10 ayında yüzde 17.7'lik dış ticaret payı ile 224.2 milyar dolarlık ihracat ve 293.3 milyar dolarlık ithalata sahip. Diğer komşusu Meksika'ya 129.0 milyar dolarlık ihracatı, 186.2 milyar dolarlık ithalatı var. Kanada ve Meksika gibi iki ülkenin bu pazardan ciddi pay kapmalarında ABD, Kanada ve Meksika arasındaki NAFTA anlaşmasının önemi büyük. ABD, Çin'e 61.0 milyar dolarlık mal satarken Çin'den 284.4 milyar dolarlık mal ithal etmiş. ABD ile AB ilişkilerine grup ülkeler bazında (15 ülke) bakıldığında AB en büyük pazar konumunda. ABD'nin AB'ye 2008 yılı ilk 10 aylık ihracatı 15 ülke toplamında 763.2 milyar dolar, AB'den ithalatı ise 1.313.6 trilyon dolar ve dış ticaret payı yüzde 70.9.

İhracatımız neden düştü
2002 yılında yükselme eğilimine giren ihracatımız 2006 yılına kadar devamlı yükselmiş. 2002 yılında toplam 3.135 milyar dolar olan ihracatımız, 2006 yılında 5.061 milyar dolara ulaşmış. Bu dönemde ihracatımızın artış oranı yüzde 62'dir. Aynı dönemdeki ithalatımız ise 2002 yılında 3.911 milyar dolardan yüzde 60 oranındaki artışla 2006 yılında 6.261 milyar dolara çıkmıştır. Ancak 2006 yılından sonra ihracatımız hızla düşüşe geçerken ithalatımız ise süratle artmıştır. Bu dönemdeki ihracat gerilemesi 2008 yılına göre yüzde 19 iken ithalattaki artış oranı yüzde 82'dir.
Dış ticaret rakamlarındaki hızlı artışın (ithalat) ve hızlı düşüşün (ihracat) birkaç nedeni vardır. İlk neden şüphesiz ki 2006-2008 dönemindeki doların YTL karşısında hızla değer kaybetmesidir. Düşen dolar kuru bir taraftan ihracat pazarlarımızın kaybedilmesinde çok önemli bir rol oynarken diğer taraftan da düşük kurun verdiği imkânla ithalatımızı patlatmış ve bu dönemde ihracatımız yüzde 19 gerilerken, ithalatımız yüzde 82 oranında artmıştır.
Diğer bir gerileme nedeni 2002 yılından sonra o pazarda hâkim olan Çin etkisidir. Çin'in agresif fiyat politikası nedeniyle özellikle tekstil ve hazırgiyim ürünleri pazarında hayli kan kaybedilmiş ve bu pazarda rekabet edilebilme becerimiz azalmıştır. 1. 8 milyar dolara kadar çıkan tekstil ve hazırgiyim ihracatımız 750 milyon dolara kadar gerileyerek ihracatta en çok pazar kaybeden ürün grubu olmuştur. Diğer hızlı kan kaybeden ürün pazarımız demir-çelik ürün grubudur. Bu grup ihracatı 700 milyon dolarlardan 300 milyon dolara kadar düşmüştür.
Üçüncü neden, ölçek ekonomisindeki zafiyetimizdir. ABD pazarından gelen miktarlar devasa boyutlarda olup ekonomimizin küçük kapasiteli üreticilerden oluşması büyük çaplı işleri almasını engeller bir durum yaratmıştır. Nitekim ölçek ekonomisi anlamında çok büyük kapasitelerdeki ihracatçılardan oluşan Çin'in 2008 yılı 10 aylık ihracatı 340 milyar dolara yakındır. İhracatçılarımızın küçük kapasiteli firmalardan oluşması büyük siparişlerin kaçırılmasına neden olmuştur.
Son bir neden olarak 2000 yılından bu yana konuşulan nitelikli sanayi bölgelerinin (NSB) oluşturulamamış olmasıdır. Geçen 8 yıllık dönemde Amerikalı tekstilcilerin bir korunma mekanizması olarak içinde "Tekstil konfeksiyon deri ve ayakkabı" olan bir NSB'ye sıcak bakmamaları ardından Bush hükümeti direnince, bu direnç karşısında tekstil ve konfeksiyoncular da karşı direnç koyup, daha doğrusu egoistlik edip "İçinde tekstil ve konfeksiyon yoksa NSB de olmasın" diyerek bu bölgelerin ülkemizde kurulmasını toptan engelleyerek diğer sektörlerin önünü tıkamışlardır. Bu engelleme sonrasında NSB Mısır'da kurulmuş ve işlemeye alınarak Türkiye'yi devreden çıkarmıştır.

Pazarı tekrar kazanabilir miyiz
Küresel kriz içerisinde bu soruya cevap verebilmek hayli zor. Zor zira ABD'de tüketimde ciddi düşüşler var. Mortgage krizi sonrasında tamamen tasarruf eğiliminde olan Amerikan toplumunda talep yaratılması yakın bir gelecekte zor görünüyor.
Dış Ticaret Müsteşarlığımız (DTM) bu bilinç içerisinde 2006 yılı başında başlattığı "ABD ile Ticaret ve Yatırımları Geliştirme Stratejisi" ile yoğun bir gayret içerisindedir. Proje yapılanması "eyalet" ve "ürün" bazlı çalışmalarla yürütülüyor. Bu bağlamda kültürel etkinlikler, ticaret heyetleri, fuarlara katılımlar ve konferanslar, müsteşar ve bakan seviyesinde yürütülüyor. Geleneksel Türk-Amerikan günleri, seminerler, ticaret müşavirliklerinin artırılmaları, ticaret ve sanayi odaları etkinlikleri yapılıyor. Bu çalışmalar sonuca ulaşılmasında elbette olumlu sonuçlar verecek gayretler ama kesin sonuca yukarıda "İhracatımız neden düştü" başlığında ele aldığım nedenlerin iyileştirilmeleriyle ulaşılacak.
Çin, ABD'de cazibesini kaybetmiş ve Çin menşeli ürünlerin fiyatları son 3 yılda yüzde 65 oranında artmıştır. Bugün dolar/TL kuru 1.15'ten 1.62'ye çıkmıştır. Artan Çin fiyatları yanı sıra Türkiye'de artan dolar kuru bir fırsat sunmaktadır. Ayrıca bugün hammadde fiyatları da düşmüş, düşük fiyatlı hammadde ile rekabet edebilme imkânı doğmuştur. NSB konusu ticari niteliği olmasına rağmen siyasi ilişkiler paralelinde değerlendirilecek bir konu olduğundan şimdilik bekleme konumundadır. Ölçek ekonomisi anlamında şu an için bir fırsat yakaladığımız söylenemez ama ABD'deki tasarruf eğilimi de zaten büyük miktarlı siparişleri engellediğinden bu anlamda küçük de olsa bir fırsat doğmuştur denilebilir.
Bu gelişmeler dikkate alınarak özellikle tekstil, hazırgiyim ve konfeksiyon sektöründe, gıda sektöründe (Zeytinyağı, zeytin, salça, kuru yemiş), işlenmiş doğal taşlar (granit, mermer ve seramik) sektöründe fırsatlar yakalanabilir.
Bu haber toplam 0 defa okunmuştur
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Antalya turizmi, toparlandı 05 Aralık 2017 Salı 15:30
  • Gap Bölgesi Turizm Odaklı Tanıtımı03 Aralık 2017 Pazar 14:00
  • Artvin, iki milyondan fazla turisti ağırladı02 Aralık 2017 Cumartesi 15:00
  • Bakan Kurtulmuş, Mevlana Müzesi’nde02 Aralık 2017 Cumartesi 12:00
  • Antalya, İstanbul ve Edirne turist çekiyor01 Aralık 2017 Cuma 07:00
  • Turizmde yükseliş yüzde 28,01 oldu29 Kasım 2017 Çarşamba 14:00
  • Bali'de 100 bin kişi tahliye ediliyor28 Kasım 2017 Salı 08:30
  • Yerli tatilci en çok arkadaş, akraba evinde kaldı26 Kasım 2017 Pazar 14:00
  • Eroğlu: Ormanları turizme açmak için kanun lazım25 Kasım 2017 Cumartesi 16:00
  • Turizm sektöründe Wome Akademi25 Kasım 2017 Cumartesi 13:00
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2006 Türkiye Turizm | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.